Czym jest autyzm?

Autyzm jest neurobiologicznym zaburzeniem rozwoju, które wpływa na sposób, w jaki dana osoba komunikuje się, wchodzi w interakcje społeczne oraz przetwarza bodźce sensoryczne. Jest to spektrum zaburzeń, co oznacza, że objawy i ich nasilenie mogą znacząco różnić się między poszczególnymi osobami. Autyzm występuje na całym świecie i nie zależy od pochodzenia etnicznego czy kulturowego.

Istnieją trzy główne obszary, które są charakterystyczne dla autyzmu:

• Trudności w komunikacji i interakcjach społecznych – osoby z autyzmem mogą mieć problemy z nawiązywaniem kontaktów z innymi, rozumieniem mowy werbalnej i niewerbalnej (takiej jak gesty, mimika) oraz zrozumieniem subtelnych niuansów społecznych sytuacji. Mogą również mieć trudności w utrzymywaniu relacji z rówieśnikami.
• Ograniczone i stereotypowe zainteresowania – często osoby z autyzmem wykazują intensywne zainteresowania konkretnymi tematami, które mogą być bardzo szczegółowe i skomplikowane. Mogą także przejawiać powtarzalne zachowania, takie jak machanie rękoma, kołysanie się czy inne ruchy, które mogą być relaksujące lub stymulujące sensorycznie.
• Trudności w adaptacji do zmian i przetwarzaniu bodźców sensorycznych – ludzie z autyzmem mogą być wrażliwi na bodźce sensoryczne, takie jak dźwięki, światło czy dotyk. Mogą mieć problemy z przetwarzaniem tych informacji, co może prowadzić do nadwrażliwości lub hipowrażliwości na określone bodźce.

Warto podkreślić, że autyzm jest spektrum, co oznacza, że każda osoba z autyzmem jest unikatowa, ma własne mocne strony i obszary, w których potrzebuje wsparcia. W niektórych przypadkach, osoby z autyzmem mogą posiadać wyjątkowe zdolności, szczególnie w dziedzinach takich jak matematyka, sztuki plastyczne czy muzyka.

Mimo że nie ma jednej przyczyny autyzmu, to badania sugerują, że istnieje kombinacja czynników genetycznych i środowiskowych, która może wpływać na rozwój tego zaburzenia.

Pamiętaj, że osoby z autyzmem mają wiele do zaoferowania społeczeństwu. Z odpowiednim wsparciem i zrozumieniem ze strony rodziny, społeczności i instytucji, mogą osiągnąć wiele w życiu. Warto również promować akceptację i tolerancję wobec różnorodności, aby każda osoba, niezależnie od swoich indywidualnych cech, mogła rozwijać się i uczestniczyć w życiu społecznym w pełni.

Czym jest zespół Aspergera?

Zespół Aspergera, który obecnie jest włączany w obszar spektrum zaburzeń autystycznych, stanowi unikatowy typ autyzmu. Charakteryzuje się on specyficznymi cechami w zakresie komunikacji społecznej, zachowania oraz zainteresowań. W przeciwieństwie do innych form autyzmu, osoby z zespołem Aspergera zazwyczaj nie wykazują opóźnień w rozwoju mowy ani innych istotnych opóźnień rozwojowych.

Jedną z kluczowych cech zespołu Aspergera jest trudność w interpretowaniu subtelnych niuansów komunikacji werbalnej i niewerbalnej. Osoby te mogą mieć problemy z rozpoznawaniem gestów, mimiki twarzy oraz z odczytywaniem emocji innych osób. W niektórych sytuacjach mogą również doświadczać trudności w rozpoczynaniu i utrzymywaniu rozmów.

Dodatkowo osoby z zespołem Aspergera wykazują intensywne zainteresowania i pasje, które często są badane z nadzwyczajną dogłębnością. Te obsesyjne zainteresowania stanowią ważny element ich życia i mogą obejmować szeroki zakres tematów.

Rutyna i przewidywalność odgrywają istotną rolę w życiu osób z zespołem Aspergera. Zazwyczaj preferują stałe schematy i unikają nagłych zmian w planie. Dla takich osób nieoczekiwane zmiany mogą być trudne do zaakceptowania.

Osoby z zespołem Aspergera mogą także reagować inaczej na bodźce sensoryczne, takie jak dźwięki, światło czy dotyk. Mogą być nadwrażliwe lub hipowrażliwe na te bodźce, co może wpływać na ich codzienne doświadczenia i komfort.

Również osoby z zespołem Aspergera mogą być ponadprzeciętnie zdolne w pewnych dziedzinach, które stanowią obszar ich zainteresowań.

Dla wielu osób z zespołem Aspergera, wsparcie w rozwijaniu umiejętności społecznych, komunikacyjnych oraz radzenia sobie z emocjami jest niezwykle istotne. Ważne jest, by otaczać je zrozumieniem i akceptacją, umożliwiając im rozwijanie mocnych stron i pełne uczestnictwo w społeczeństwie.

Autyzm, zespół Aspergera – zaburzenia ze spektrum autyzmu. Zmiana nomenklatury medycznej

Autyzm i Zespół Aspergera to dwa różne, choć blisko spokrewnione zaburzenia, które obecnie są klasyfikowane jako część spektrum zaburzeń autystycznych. Istotnym krokiem w rozumieniu i diagnozowaniu tych stanów było zjednoczenie ich pod wspólną nazwą w ramach zmiany nomenklatury medycznej.

Autyzm to kompleksowe zaburzenie neurologiczne, które wpływa na rozwój jednostki w trzech kluczowych obszarach: komunikacji społecznej, zachowania oraz przetwarzania bodźców sensorycznych. Jest to spektrum, co oznacza, że manifestacje autyzmu są niezwykle zróżnicowane, zarówno w zakresie nasilenia objawów, jak i specyfiki przejawów. Nie ma dwóch identycznych przypadków autyzmu.

Osoby z autyzmem mogą doświadczać różnych trudności, w tym w nawiązywaniu kontaktów społecznych, rozumieniu mowy werbalnej i niewerbalnej oraz w interpretacji niuansów społecznych. Dodatkowo mogą wykazywać ograniczone i stereotypowe zainteresowania, które mogą być szczególnie wnikliwe i bardzo wąskie. Ponadto osoby z autyzmem mogą reagować inaczej na bodźce sensoryczne, co może wpływać na ich codzienne doświadczenia.

Zespół Aspergera, wcześniej traktowany jako oddzielne rozpoznanie, obecnie jest rozumiany jako specyficzna forma autyzmu. W przeciwieństwie do niektórych innych form autyzmu, osoby z Zespołem Aspergera zazwyczaj nie wykazują opóźnień w rozwoju mowy ani innych znaczących opóźnień rozwojowych. Charakteryzują się trudnościami głównie w komunikacji społecznej, mają tendencję do intensywnych zainteresowań oraz mogą przejawiać opór wobec zmian i silną preferencję rutyny.

Zmiana nomenklatury medycznej, która zjednoczyła autyzm i Zespół Aspergera pod jednym terminem “spektrum zaburzeń autystycznych”, miała swe źródła w procesie ewolucji i doskonalenia diagnoz oraz klasyfikacji zaburzeń neurologicznych.

W poprzednich latach, diagnostyka i klasyfikacja różnych typów autyzmu były bardziej rozproszone i niejednolite. Zespół Aspergera został po raz pierwszy opisany przez austriackiego lekarza Hansa Aspergera w 1944 roku. Jednak przez lata różnice między autyzmem a Zespołem Aspergera były obiektami dyskusji i interpretacji, co doprowadziło do pewnej niejednoznaczności i utrudniało porównywanie przypadków.

Z czasem badania naukowe i obserwacje kliniczne zaczęły wykazywać, że pomimo różnic w symptomach, podstawowe mechanizmy neurologiczne pozostają podobne w obu tych zaburzeniach. W miarę jak wiedza na temat autyzmu się rozszerzała, pojawiła się potrzeba unifikacji terminologii i klasyfikacji, aby umożliwić lepsze zrozumienie, diagnozowanie i dostosowanie strategii interwencji.

Zmiana nomenklatury została formalnie wprowadzona w 2013 roku w piątej edycji Diagnozy i Statystyki Zaburzeń Psychicznych (DSM-5), będącej kluczowym narzędziem w diagnostyce zaburzeń psychicznych. Ta aktualizacja była poprzedzona wieloma badaniami, analizami i konsultacjami ekspertów z różnych dziedzin medycyny i psychologii.

Decyzja o uznaniu autyzmu i Zespołu Aspergera jako części wspólnego spektrum była podyktowana przede wszystkim chęcią poprawy diagnostyki, standaryzacji terminologii i ułatwienia dostępu do odpowiedniego wsparcia dla osób dotkniętych tymi zaburzeniami. Pozwoliło to również na lepsze zrozumienie zróżnicowania objawów w ramach tego spektrum oraz dostosowanie interwencji i terapii do indywidualnych potrzeb każdej osoby.

Dzięki tej zmianie społeczność medyczna, rodziny oraz same osoby dotknięte autyzmem zyskały bardziej spójny i zrozumiały język w opisie i analizie tych stanów. To z kolei przyczyniło się do poprawy jakości opieki oraz rozwoju bardziej spersonalizowanych programów wsparcia.

Jakich określeń powinno się używać w stosunku do osoby z autyzmem? Dlaczego nazewnictwo ma znaczenie?

Poprawne używanie języka w kontekście osób z autyzmem ma fundamentalne znaczenie. Nie tylko wyraża to szacunek, ale także wpływa na codzienne życie i integrację społeczną jednostek na spektrum autyzmu.

Przede wszystkim unikaj używania terminologii, która może zredukować osobę jedynie do jej diagnozy. Zamiast mówić o “osobie autystycznej” czy „autystyku”, lepiej jest mówić o “osobie z autyzmem”. Takie podejście kładzie nacisk na to, że każda osoba jest jedyna w swoim rodzaju i posiada wiele innych cech i talentów poza autyzmem.

Możesz również używać wyrażenia “osoba na spektrum” lub “osoba w spektrum autyzmu”. To bardziej ogólne określenie, które nie definiuje kogoś tylko przez jego diagnozę, ale jednocześnie respektuje i uwzględnia jego doświadczenia.

Nazewnictwo ma kluczowe znaczenie, ponieważ wpływa na sposób, w jaki społeczeństwo postrzega i traktuje osoby na spektrum autyzmu. Poprawne używanie słów jest wyrazem szacunku, ale także może znacząco wpłynąć na samopoczucie oraz poczucie akceptacji tych jednostek.

Co więcej, stosowanie odpowiedniej terminologii przekłada się na jakość oferowanej pomocy i wsparcia. Gdy profesjonaliści, nauczyciele i opiekunowie używają właściwego języka, jest to znak, że są świadomi potrzeb i specyfiki osób na spektrum autyzmu.

Warto również podkreślić, że poprawne nazewnictwo pomaga w eliminowaniu stygmatyzacji i uprzedzeń. Używanie słów zrozumiałych i szanujących osoby na spektrum autyzmu może przyczynić się do budowania bardziej otwartego i tolerancyjnego społeczeństwa.

Terapia zaburzeń w spektrum autyzmu

Spektrum autyzmu to szeroki zakres zaburzeń neurologicznych, które wpływają na różne aspekty życia jednostki, w tym komunikację, zachowanie i interakcje społeczne. Terapia jest kluczowym elementem wsparcia osób na spektrum autyzmu, ale jedno podejście nie pasuje do wszystkich. Jakie rodzaje terapii są dostępne i wskazane dla osób na spektrum autyzmu?

Terapie Behawioralne

Terapie behawioralne, takie jak Stosowana Analiza Zachowania, skupiają się na obserwacjach i analizie zachowań, żeby pomóc ludziom na spektrum autyzmu w rozwijaniu pożądanych umiejętności oraz redukcji zachowań problematycznych. Metody te są oparte na naukowych podstawach i dostosowywane do indywidualnych potrzeb pacjentów.

Terapie Komunikacyjne

Rozwój umiejętności komunikacji jest priorytetem w terapii osób na spektrum autyzmu. Terapie komunikacyjne, takie jak Terapia mowy lub System Komunikacji Obrazkowej (PECS), koncentrują się na rozwijaniu różnych form komunikacji, aby umożliwić pacjentom wyrażanie swoich potrzeb i myśli.

Terapie Sensoryczne

Osoby na spektrum autyzmu często wykazują nadwrażliwość lub hipowrażliwość na bodźce sensoryczne. Terapie sensoryczne pomagają w zrozumieniu i radzeniu sobie z tymi bodźcami, co może poprawić komfort i jakość życia.

Terapie Rozwijające Umiejętności Społeczne

Rozwinięcie umiejętności społecznych jest kluczowe w procesie terapii. Programy szkoleniowe i terapie grupowe uczą pacjentów rozumienia i reagowania na sygnały społeczne, co pomaga im w nawiązywaniu relacji i interakcjach z innymi.

Terapie Edukacyjne

Wsparcie w rozwoju edukacyjnym jest istotne, zwłaszcza dla dzieci i młodzieży z autyzmem. Terapie edukacyjne dostosowują metody nauczania do indywidualnych potrzeb, co zwiększa szanse na sukces w edukacji.

Wszystkie terapie dla osób na spektrum autyzmu są niezmiernie ważne, pozwalając na rozwijanie umiejętności i maksymalizowanie potencjału. Kluczem do sukcesu jest indywidualne podejście, uwzględniające specyficzne potrzeby i umiejętności każdej osoby. Dzięki odpowiedniemu wsparciu, osoby na spektrum autyzmu mogą osiągać znaczące postępy i cieszyć się pełniejszym życiem społecznym oraz edukacyjnym.

Artykuł Zespół aspergera a autyzm – czy to to samo? Podobieństwa i różnice pochodzi z serwisu Poradnia COtam?.

W tym kontekście kluczowym aspektem jest szerokość spektrum autyzmu atypowego, które manifestuje się w różnorodnych objawach, zarówno w obszarze komunikacji, społeczności, jak i zachowań. Dla niektórych osób, może to oznaczać wyjątkowe umiejętności w konkretnych dziedzinach, podczas gdy dla innych – wyzwania w nawiązywaniu i utrzymywaniu relacji społecznych. To właśnie ta różnorodność sprawia, że wsparcie oraz terapie dostosowane do indywidualnych potrzeb stają się niezwykle istotne w procesie adaptacji i rozwoju dla osób z autyzmem atypowym.

W artykule przyjrzymy się bliżej autyzmowi atypowemu, zgłębiając jego specyficzne cechy, proces diagnozy oraz różnorodne formy terapii, które nie tylko łagodzą objawy, ale także pomagają jednostkom odkryć i rozwijać ich niepowtarzalne talenty i potencjał. Rozważymy również, jak społeczeństwo może włączyć się w proces wspierania i tworzenia bardziej przyjaznego otoczenia dla osób z autyzmem atypowym.

Czym jest autyzm atypowy?

Autyzm atypowy, znany również jako PDD-NOS (Pervasive Developmental Disorder – Not Otherwise Specified), jest jednym z rodzajów zaburzeń ze spektrum autyzmu (ASD). Jest to termin używany do opisania przypadków, które nie spełniają wszystkich kryteriów diagnostycznych autyzmu, ale wykazują pewne cechy charakterystyczne tego spektrum.

Osoby z autyzmem atypowym mogą przejawiać różnorodne objawy i różnice w funkcjonowaniu społecznym, komunikacji oraz zachowaniu. Diagnoza autyzmu atypowego może być bardziej złożona niż w przypadku typowego autyzmu, ze względu na różnorodność symptomów.

Objawy autyzmu atypowego mogą obejmować trudności w nawiązywaniu i utrzymywaniu relacji społecznych, ograniczone zainteresowania i aktywności, stereotypowe lub powtarzające się zachowania oraz trudności w komunikacji werbalnej i niewerbalnej.

Wsparcie dla osób z autyzmem atypowym jest niezwykle istotne dla ich rozwoju i jakości życia. Terapia autyzmu atypowego powinna być dostosowana do indywidualnych potrzeb każdej osoby. Może obejmować różnorodne podejścia, takie jak terapia behawioralna, terapia sensoryczna, terapia mowy i komunikacji, a także inne formy interwencji wspierających.

Rozwój dzieci z autyzmem atypowym wymaga szczególnego podejścia. Edukacja dzieci z autyzmem atypowym powinna być oparta na zrozumieniu ich indywidualnych mocnych stron i trudności. Wsparcie nauczycieli oraz specjalistów edukacji specjalnej jest ważne w procesie uczenia się i rozwoju tych dzieci.

Autyzm atypowy wpływa nie tylko na osoby z nim związane, ale również na społeczeństwo jako całość. Ważne jest zwiększanie świadomości i zrozumienia autyzmu atypowego, aby promować akceptację i integrację tych osób w różnych sferach życia społecznego.

Komunikacja może być wyzwaniem dla osób z autyzmem atypowym. Mogą mieć trudności zarówno w wyrażaniu swoich potrzeb i emocji, jak i w interpretowaniu komunikatów innych. Dlatego też istotne jest wsparcie w rozwijaniu umiejętności komunikacyjnych, zarówno werbalnych, jak i niewerbalnych.

Funkcjonowanie społeczne może być inaczej zrozumiane i realizowane przez osoby z autyzmem atypowym. Dlatego ważne jest również tworzenie środowisk, w których są one akceptowane i wspierane w budowaniu relacji z innymi.

Sensoryka odgrywa także istotną rolę w życiu osób z autyzmem atypowym. Mogą być one bardziej wrażliwe na bodźce sensoryczne, co może wpływać na ich komfort i funkcjonowanie w różnych sytuacjach.

Rodzice dzieci z autyzmem atypowym często potrzebują dodatkowego wsparcia i zasobów, aby sprostać specjalnym potrzebom swoich dzieci. Fundacje i inne organizacje pozarządowe mogą stanowić cenne źródło wsparcia i informacji.

Warto pamiętać, że każda osoba z autyzmem atypowym jest jednostką o własnych potrzebach i potencjale. Dlatego istotne jest podejście indywidualne i dostosowanie wsparcia do konkretnej sytuacji. Wspólna praca rodziców, specjalistów oraz społeczności może znacząco wpłynąć na jakość życia i rozwój osób z autyzmem atypowym.

Jakie są przyczyny autyzmu atypowego?

Autyzm atypowy jest jednym z wielu zaburzeń ze spektrum autyzmu (ASD). Jego geneza jest wieloaspektowa, wynika zarówno z czynników genetycznych, jak i środowiskowych. Wpływ genetyczny na autyzm atypowy jest potężny, obejmując mutacje genów takich jak ADA2, zespół łamliwego chromosomu X, stwardnienie guzkowate, a także mutacje w regionach chromosomów 2 i 7.

Środowisko również odgrywa znaczącą rolę w rozwoju tego zaburzenia. Wczesne narodziny oraz niska waga urodzeniowa mogą stanowić czynniki ryzyka. Dzieci urodzone przedwcześnie lub z niską wagą mogą być bardziej podatne na wpływ czynników stresogennych, które wpływają na rozwój ich układu nerwowego.

Wiek rodziców jest kolejnym aspektem, który można powiązać z autyzmem atypowym. Dzieci mające rodziców w późniejszym wieku mogą być bardziej narażone na pewne mutacje genetyczne, które mogą zwiększyć ryzyko wystąpienia tego zaburzenia.

Przyjmowanie niektórych leków w czasie ciąży również może być związane z wyższym ryzykiem autyzmu u potomstwa. Istnieją dowody sugerujące, że niektóre substancje chemiczne mogą wpłynąć na rozwój układu nerwowego dziecka, co może predysponować do wystąpienia autyzmu atypowego.

Zanieczyszczenie środowiska to kolejny czynnik, który warto brać pod uwagę. Kontakt z toksynami i substancjami chemicznymi w otoczeniu może negatywnie wpływać na rozwój układu nerwowego dziecka, co może zwiększyć ryzyko wystąpienia autyzmu atypowego.

Należy pamiętać, że autyzm atypowy to obszar intensywnych badań naukowych, a w miarę jak zdobywamy więcej wiedzy na ten temat, będziemy mogli lepiej rozumieć i wspierać osoby dotknięte tym zaburzeniem.

Objawy autyzmu atypowego

Objawy autyzmu atypowego wykazują różnorodność i mogą przejawiać się w różnych aspektach życia jednostki. To kompleksowe spektrum różnic neurobiologicznych, które manifestują się w rozmaitych obszarach funkcjonowania. Do charakterystycznych cech autyzmu atypowego zaliczyć można:

• Trudności w komunikacji – osoby z autyzmem atypowym mogą napotykać na trudności zarówno w komunikacji werbalnej, jak i niewerbalnej. Mogą mieć ograniczoną zdolność do nawiązywania kontaktu wzrokowego oraz interpretowania gestów, mimiki twarzy i intonacji głosu.
• Specyficzne zainteresowania i obsesyjne zachowania – osoby z autyzmem atypowym mogą wykazywać szczególne i bardzo wąskie zainteresowania lub specjalne zachowania, które są trudne do zrozumienia dla innych. Często przejawiają skłonność do powtarzania określonych czynności lub rytuałów.
• Stereotypowe wzorce zachowań – do objawów autyzmu atypowego zalicza się także powtarzające się ruchy lub zachowania, takie jak kołysanie się, machanie rękoma czy inny rodzaj uporczywych nawyków.
• Trudności w nawiązywaniu i utrzymywaniu relacji społecznych – osoby z autyzmem atypowym mogą mieć kłopoty z budowaniem i utrzymywaniem zdrowych relacji społecznych. Często mogą unikać kontaktów z innymi lub wykazywać ograniczone zainteresowanie życiem towarzyskim.
• Wrażliwość na bodźce sensoryczne – w niektórych przypadkach, osoby z autyzmem atypowym mogą być nadwrażliwe na bodźce sensoryczne, takie jak dźwięki, światło, dotyk lub inne bodźce z otoczenia.
• Trudności w adaptacji do zmian i potrzeba rutyny – osoby z autyzmem atypowym mogą preferować stałe, przewidywalne zachowania i wypracowanie pewnej rutyny. Nagłe zmiany w planie lub nieoczekiwane sytuacje mogą być dla nich wyzwaniem.
• Trudności w rozumieniu i wyrażaniu emocji – osoby z autyzmem atypowym mogą mieć trudności zarówno w rozumieniu swoich własnych emocji, jak i w rozpoznawaniu uczuć innych osób. Często również mogą mieć problem z adekwatnym wyrażaniem swoich uczuć.

Nie u wszystkich muszą pojawić się wszystkie te objawy. U jednych mogą być też bardziej lub mniej nasilone, wszystko zależy od konkretnego przypadku. Wsparcie rodziny, specjalistów i społeczności odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu jakości życia i rozwoju osób dotkniętych autyzmem atypowym.

Diagnoza autyzmu atypowego

Diagnoza autyzmu atypowego to wieloetapowy proces, który obejmuje ocenę różnych aspektów rozwoju i zachowania dziecka. Rozpoczyna się od szczegółowej analizy rozwoju i zachowania przez specjalistów, takich jak psycholodzy, psychiatrzy, logopedzi i pedagodzy specjalni. W przypadku diagnozy bardzo istotnym narzędziem może być test M-CHAT (Modified Checklist for Autism in Toddlers), który pozwala na wczesne wykrycie ewentualnych symptomów autyzmu u małych dzieci.

Proces diagnostyczny uwzględnia również badania neuropsychologiczne, które pozwalają na ocenę funkcji poznawczych, takich jak myślenie abstrakcyjne, percepcja społeczna i komunikacja. Logopedzi przeprowadzają ocenę umiejętności językowych i komunikacyjnych dziecka. Badania sensoryczne są również istotnym elementem, zwłaszcza gdy istnieje podejrzenie nadwrażliwości lub podwrażliwości sensorycznej.

Test M-CHAT oraz inne narzędzia diagnostyczne są szczególnie ważne, ponieważ pozwalają na wczesne rozpoznanie ewentualnych objawów autyzmu. Istnieje przekonanie, że około trzeciego roku życia można zdefiniować autyzm atypowy, jednak proces diagnostyczny może być rozpoczęty nawet wcześniej, zwłaszcza w przypadku obserwacji istotnych symptomów u małych dzieci.

Dodatkowo ważnym aspektem w diagnostyce autyzmu atypowego jest wykluczenie innych potencjalnych przyczyn trudności rozwojowych lub behawioralnych. W tym celu działanie w zespole interdyscyplinarnym, składającym się z różnych specjalistów, jest niezwykle istotne.

Należy pamiętać, że proces diagnozy autyzmu atypowego jest indywidualny i uwzględnia specyficzne cechy każdego dziecka. Stanowi kluczowy krok, pozwalający na podjęcie odpowiednich działań terapeutycznych i dostosowanie wsparcia do potrzeb jednostki. Wczesne rozpoznanie i interwencja są kluczowe dla wszechstronnego rozwoju dziecka z autyzmem atypowym.

Terapia autyzmu atypowego

Autyzm atypowy, jak również inne zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD), jest traktowany jako stan nieuleczalny. To oznacza, że nie ma konkretnego lekarstwa czy terapii, która mogłaby całkowicie zlikwidować to zaburzenie. Niemniej jednak, istnieją różne formy pomocy i terapii, które mogą znacząco wpłynąć na poprawę jakości życia osób z autyzmem atypowym oraz na łagodzenie objawów.

W przypadku autyzmu atypowego, psychoterapia odgrywa główną rolę. Może to obejmować terapię poznawczo-behawioralną oraz terapie oparte na analizie behawioralnej. Te formy terapii skupiają się na rozwijaniu umiejętności społecznych, komunikacyjnych i adaptacyjnych u jednostek z autyzmem atypowym.

Warto także wspomnieć o terapiach sensorycznych, które mogą być pomocne w przypadku osób z autyzmem atypowym, które doświadczają wrażliwości na bodźce sensoryczne. Te terapie koncentrują się na dostarczaniu odpowiednich bodźców sensorycznych, które pomagają osobom dotkniętym tym zaburzeniem w regulacji swoich reakcji na otoczenie.

Dużym wsparciem są też terapie zajęciowe, takie jak terapia sztuką, muzyką czy ruchem, mogą być skutecznym narzędziem w rozwijaniu zdolności wyrażania się i komunikowania się. Mogą również wspomagać rozwój umiejętności społecznych i emocjonalnych.

Wsparcie edukacyjne również jest niezwykle istotne dla osób z autyzmem atypowym. Indywidualne podejście do nauki oraz odpowiednie modyfikacje w procesie nauczania mogą znacząco wpłynąć na rozwój edukacyjny tych osób.

W kontekście funkcjonowania społecznego, osoby z autyzmem atypowym mogą potrzebować dodatkowego wsparcia w nawiązywaniu i utrzymywaniu relacji. Mogą mieć trudności w zrozumieniu subtelności społecznych sytuacji, co wymaga wyjątkowej wrażliwości otoczenia. Edukacja społeczeństwa na temat różnorodności w funkcjonowaniu społecznym jest ważna w budowaniu bardziej otwartej przestrzeni dla osób z autyzmem atypowym.

Komunikacja ma znaczenie w życiu każdej osoby, a dla osób z autyzmem atypowym może być obszarem szczególnie wymagającym wsparcia. Mogą mieć trudności zarówno w wyrażaniu swoich potrzeb, jak i w rozumieniu intencji komunikacyjnych innych. Dlatego też ważne jest, by społeczeństwo było gotowe do zaoferowania różnorodnych środków komunikacji, takich jak mowa wspomagana, gesty czy technologie wspomagające komunikację.

Artykuł Autyzm atypowy – co to jest i jak się objawia? Rozpoznanie i leczenie pochodzi z serwisu Poradnia COtam?.

Czym jest autyzm?

Zanim o objawach autyzmu, warto jednak dowiedzieć się, czym konkretnie jest autyzm i z czym jest on związany. To, co nieznane budzi lęk, dlatego warto poznać to zaburzenie, dowiedzieć się o nim jak najwięcej i oswoić swój lęk przed nim. Pamiętaj – jeśli podejrzewasz, że Twoje dziecko ma autyzm, nie załamuj się. Twoje dziecko potrzebuje Cię naprawdę mocno – nawet jeśli początkowo nie będzie potrafiło tego okazać.

Samo słowo „autyzm” wywodzi się od greckiego słowa „autos”, które oznacza „sam”. Doskonale oddaje to charakter tego zaburzenia neurologicznego. Po raz pierwszy ta nazwa pojawiła się już w 1911, wprowadzona do świata nauki przez Eugena Bleulera. Osoby z autyzmem, zwane też osobami autystycznymi są bowiem same w swoim własnym świecie. Mogą mieć ogromne problemy z nawiązywaniem relacji międzyludzkich, z rozumieniem innych ludzi, tego w jaki sposób reagują i funkcjonują. Wszystko dlatego, że zupełnie inaczej widzą i odczuwają świat. To, co dla całej reszty świata jest normą, dla nich jest dziwne i niezrozumiałe. W końcu autyzm to nie jest choroba, to poważne zaburzenie, które obejmuje tak umiejętności społeczne, a także sposób postrzegania i doświadczania świata – zaburzeniu ulega bowiem również integracja wrażeń odbieranych przez zmysły. Dlatego to, co dla innych jest zwyczajne – jak na przykład dotyk, czy niesłyszalne jak niektóre dźwięki, które dla osób bez zaburzenia są po prostu nieistotnymi dźwiękami tła, dla osób z autyzmem mogą być niezwykle uciążliwe i powodować w nich spore napięcie. Z tym wszystkim w parze idzie jeszcze brak zrozumienia cudzych emocji – dzieci (a także osoby dorosłe!) z autyzmem mogą mieć problem z odczytywaniem cudzych intencji czy właśnie emocji – mogą nie być w stanie wyczuć żartu czy ironii, wszystko traktując najzupełniej serio i najzupełniej dosłownie.

Przyczyny występowania autyzmu nadal są obiektem badań wielu naukowców. Autyzm to zaburzenie neurologiczne, dlatego wszelkie nieprawidłowości w zakresie neurologii leżą u samych podstaw problemu. Jednak skąd się biorą? To bardzo złożone zagadnienie, które nie zostało jeszcze w pełni zgłębione. Nadal jednak postęp nauki sprawił, że można już wskazać najczęstsze przyczyny, które mogą spowodować autyzm.

Przede wszystkim wymienia się przyczyny genetyczne – naukowcy potrafią już wskazać geny, które mogą przyczynić się do powstania autyzmu. Pamiętaj jednak, że chodzi tu o pewnego rodzaju skłonności i nie oznacza to, że u danej osoby na pewno wystąpi autyzm. Nie wiadomo dlaczego do końca tak się dzieje, ale badacze widzą też pewną korelację pomiędzy autyzmem u dzieci a wiekiem ich ojca. Jeśli ojciec ma powyżej czterdziestu lat w momencie narodzenia dziecka, szansa na autyzm u dziecka niestety wzrasta.

Do autyzmu mogą doprowadzić też silne alergie i związana z tym obniżona odporność, problemy z układem odpornościowym. Tak samo jak obniżona zdolność organizmu do pozbywania się toksyn – detoksykacja to naprawdę bardzo ważny proces, który zachodzi w organizmie.

Do autyzmu może przyczynić się też dziecięce porażenie mózgowe, uszkodzenia centralnego systemu nerwowego, a także urazy doznane podczas porodu dziecka. Autyzm może być też kwestią bardzo poważnych infekcji, których dziecko doznało w okresie niemowlęcym, a także bardzo intensywna antybiotykoterapia, która może – poza tym, że pokonać bakterie – również bardzo negatywnie wpłynąć na młody, wrażliwy organizm.

Jeśli otrzymasz już diagnozę i Twoje dziecko okaże się autystyczne, może Ci się to wydawać , że to koniec świata. Tak nie jest. Przed Tobą i całą Twoją rodziną długa i żmudna droga. Jednak Twoje dziecko może prowadzić zwyczajne, szczęśliwe życie w przyszłości. Dlatego odpowiednio szybkie wykrycie zaburzeń ze spektrum autyzmu i wdrożenie odpowiedniego sposobu terapii jest tak kluczowe dla przyszłości dziecka.

Objawy autyzmu u niemowlaka

Objawy autyzmu najczęściej pojawiają się do trzeciego roku życia. Jednak pierwsze objawy tego zaburzenia rodzice mogą zaobserwować już pomiędzy szóstym a dwunastym miesiącem życia. Każde niemowlę jest inne. W tym okresie życia kształtuje się już osobowość, pojawiają się pewne nawyki, dziecko reaguje na otoczenie, komunikuje się z nim na swój sposób i poznaje świat.

Choć każde niemowlę jest inne, istnieją pewne, opracowane w toku wieloletnich badań, normy rozwojowe dla dzieci w początkowym etapie życia. Oczywiście, wszelkie normy ujęte są w czasowe widełki, każde dziecko bowiem rozwija się w swoim tempie. Jednak już na ich podstawie można określić, że z dzieckiem dzieje się coś niewłaściwego.

Pamiętaj: jeśli Cię coś niepokoi, zasięgnij opinii specjalisty. Nie bagatelizuj sprawy, nie zrzucaj tego na karb własnego przewrażliwienia. Nie obawiaj się wyśmiania czy zignorowania Twoich obaw i wątpliwości. W dzisiejszych czasach lekarze wiedzą już na temat autyzmu i zaburzeń w obrębie jego spektrum zdecydowanie więcej niż kilkadziesiąt czy nawet jeszcze kilkanaście lat temu. Twoje obawy z pewnością nie zostaną zlekceważone – masz prawo niepokoić się o dziecko i otrzymać odpowiednią diagnozę, poradę specjalisty czy ogólne wskazówki, w jaki sposób powinno się postępować. Niezależnie od tego, czy Twoje dziecko rozwija się prawidłowo, czy pojawiają się pewne nieprawidłowości.

Autyzm to zaburzenie całościowe – oznacza to, że oddziałuje na sposób postrzegania rzeczywistości i reagowania na nią, wpływa na wszystkie sfery życia człowieka. Pamiętaj jednak, że u każdego dziecka autyzm i zaburzenia z jego spektrum mogą objawiać się zupełnie inaczej. Inne może być ich natężenie, inny też zestaw objawów. Nie zdarza się, by dziecko miało wszystkie podręcznikowe objawy, które zawsze wyglądają dokładnie tak samo. Dlatego jeśli niepokoi Cię nawet mała nieprawidłowość, nie wahaj się skontaktować ze specjalistą. Im wcześniej otrzymasz odpowiednią diagnozę, tym szybciej będzie można wdrożyć odpowiednie działania, które pomogą Twojemu dziecku odnaleźć się w świecie i przezwyciężyć wszystkie przeszkody na jego drodze.

W tym celu warto jednak wiedzieć, jak objawia się autyzm, by wiedzieć, na co uważać i kiedy zacząć reagować. Na co powinno się być bardziej wyczulonym?

Relacje społeczne

Rozwój emocjonalno-społeczny dzieci z autyzmem bywa naprawdę zaburzony. Choć nie jest to regułą, od której nie ma wyjątków. W końcu spektrum autyzmu jest naprawdę bardzo szerokie i każde dziecko może reagować zupełnie inaczej. Badacze jednak zaobserwowali tego typu zaburzenia na tle emocjonalnym i społecznym na tyle często, by wskazywać je jako ważne objawy występowania autyzmu w początkowej fazie życia.

Każdy rodzic zdaje sobie sprawę, że niemowlęta są naprawdę bardzo kontaktowe. W wieku około sześciu miesięcy potrafią już śledzić wzrokiem ruch, uśmiechać się, trzymać uwagę na zabawce czy twarzy innej osoby, wyciągać rączki do kogoś, kto się nachyli nad łóżeczkiem, rozpoznawać gesty i emocje. To wszystko to zachowania zdrowych dzieci, którym nic nie dolega. Jak zatem rozpoznać dziecko z pierwszymi objawami autyzmu?

• Brak kontaktu wzrokowego – dziecko nie jest zainteresowane utrzymywaniem kontaktu wzrokowego z innymi ludźmi. Ten objaw może pojawić się jeszcze przed szóstym miesiącem życia

• Kiepskie zdolności do inicjowania interakcji z innymi osobami, brak zainteresowania ich podtrzymywaniem – takie dziecko kiepsko reaguje na próby zabawiania ze strony innych osób, niezależnie od prób i zabawek. Ten objaw też można zaobserwować jeszcze przed szóstym miesiącem życia

• Kompletny brak emocjonalnego dostosowania lub poważne problemy na tym tle – dziecko jeszcze przed szóstym miesiącem życia uczy się dostosowywać mimikę do sytuacji, potrafią odczytywać emocje i reagować na to w adekwatny do swojego wieku sposób. Dzieci z objawami autyzmu tego nie potrafią

• Brak uśmiechu, brak wyrażania radości, kompletna obojętność w sytuacjach społecznych

• Niechęć do bycia na rękach i przytulania, brak proszenia o wzięcie na ręce

• Dziecko z pierwszymi objawami autyzmu nie potrafi podążać wzrokiem za osobą lub przedmiotem, w ogóle nie wykazuje zainteresowanie w tym kierunku

• Dziecko od około ósmego miesiąca życia potrafi już wskazywać na różne przedmioty, które go interesują. Dziecko z zaburzeniami ze spektrum autyzmu może tego nie potrafić

• Nieznajomość gestów o społecznym charakterze, mimo bycia na nie wystawionym – dziecko nie jest w stanie nauczyć się, co oznacza, na przykład, gest machania i że związany jest z pożegnaniem lub przywitaniem.

• Dziecko nie potrafi łączyć złożonych gestów, mimiki i ekspresji emocjonalnej w złożony komunikat skierowany do innej osoby.

• Brak reakcji na własne imię, mimo ciągłej nauki i ciągłego wystawienia na jego doświadczanie

Jeśli zauważasz u swojego dziecka chociaż część tych objawów, niezależnie od ich natężenia, nie wahaj się skontaktować ze specjalistą.

Mowa i komunikacja

Dzieci potrafią komunikować się werbalnie, jeszcze nawet wtedy, gdy nie znają jeszcze słów i dopiero przyswajają język, którym posługuje się otoczenie. Wydają szereg dźwięków, które niosą za sobą jakiś komunikat – są złe, smutne, zaciekawione, radosne, szczęśliwe – całe spektrum emocji może przekazać dziecko za pomocą prostych dźwięków i gaworzenia. A z biegiem czasu jego możliwości werbalne się zwiększają. Zaczynają powtarzać proste słowa, poszerzać swój słownik, zaczynają w końcu budować krótkie zdania proste, by przekazywać rozmaite komunikaty. Na ostatnim etapie zaczynają budować złożone komunikaty i używać dłuższe zdania. To wszystko codzienność dzieci, które nie mają zaburzeń ze spektrum autyzmu. U dzieci autystycznych kwestia ta wygląda zupełnie inaczej.

Sporo rodziców w początkowym okresie, gdy zauważą problemy z komunikacją – brak reakcji na własne imię, brak reagowania na rozmaite dźwięki, brak gaworzenia – podejrzewają, że dzieci mają problemy ze słuchem. Dlatego pierwszym ruchem z reguły jest wykluczenie tego typu problemów, by zacząć poszukiwać innych możliwości i w końcu zacząć diagnozę pod kątem autyzmu. Dziecko, które przejawia problemy z mową i komunikacją z powodu zaburzeń ze spektrum autyzmu, słyszy, ale nie czuje potrzeby reagowania na to, co słyszy.

Z biegiem czasu może zacząć w ogóle zamykać się w sobie. Jeśli wcześniej gaworzyło, może nagle przestać to robić. W okresie, gdy inne dzieci uczą się już słów, a potem budowania zdań prostych, dziecko z zaburzeniem ze spektrum autyzmu nadal może milczeć. Może też powtarzać losowe słowa lub urywki tych słów – zjawisko to ma swoją nazwę, jest to echolalia. Komunikaty powtarzane są bezwiednie, niedostosowane do sytuacji i bez ich rozumienia.

Dziecko nie komunikuje się za pomocą słów i wokalizacji. Ma problemy z powtarzaniem dźwięków po rodzicach, nie wchodzi w interakcje z nimi – nie powtarza prostych dźwięków w wieku kilku miesięcy, nie podejmuje interaktywnych zabaw polegających na wspólnej wokalizacji. Płaczą, ale płacz ich wydaje się „płaski”, całkowicie pozbawiony wyrazu. Jeśli gaworzą, ich gaworzenie też nie jest żadnym nośnikiem emocji, jest czynnością bardzo mechaniczną.

Dzieci te mogą już nawet w wieku kilku-kilkunastu miesięcy zacząć komunikować się w sposób nietypowy, wypracowywać sobie swoje własne metody komunikacji, która jest niezrozumiała lub bardzo trudna do zrozumienia przez osoby trzecie.

Takie dzieci komunikują się bardzo mechanicznie – by określić, że czegoś chcą lub, że czegoś zdecydowanie nie chcą. Nie wspomagają swojej mowy gestami, nie podtrzymują kontaktu wzrokowego, nie potrafią zrozumieć mowy ciała i same się nią nie posługują. Mowa ciała, mimika, wyrażanie emocji poprzez głos, jego ton i głośność, nie mają dla nich znaczenia. Takie dzieci nie korzystają z tego całego spektrum możliwości i nie reagują, gdy inni to wykorzystują. Nie potrafią bowiem odczytywać komunikatów niewerbalnych. Zdarza się, że komunikują się krzykiem, płaczem lub agresją, bo nie są w stanie zakomunikować swoich potrzeb inaczej. Zdarza się, że na późniejszym etapie rozwoju próbują również wykorzystać ciało innej osoby, by przekazać komunikat niewerbalny – zamiast pokazać własnym palcem, czego chcą, próbują pokazać to cudzą ręką.

Stereotypowe, powtarzalne wzorce zachowań

Wszystkie dzieci mają swoje własne nawyki, każdy człowiek ma nawyki i nie jest to nic złego ani dziwnego. Dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu jednak mogą wykazywać się bardzo atypowymi zachowaniami. Mogą przejawiać swoiste obsesje, niezdrowe przywiązanie do przedmiotów, mieć różnorodne manieryzmy, wykonywać stereotypie czyli zachowania stereotypowe. Może to być machanie palcami, kiwanie się, dziwne, nietypowe ruchy palcami i dłońmi, uderzanie głową, w okresie, gdy maluch zaczyna już chodzić, może to być obracanie się dookoła własnej osi czy próby chodzenia w kółko.

Zdarza się, że te dziwne, nietypowe zachowania dzieci brane są za oznakę ich charakteru, dziwnej zabawy, zachowań nadpobudliwych czy nawet za oznakę złego humoru. Część rodziców zatem może mieć tendencję do ignorowania i lekceważenia wagi tego typu zachowań. Tego typu zachowania jednak mogą być jednym z wielu sygnałów, że z dzieckiem dzieje się coś złego.

Zachowania stereotypowe mogą też zacząć pochłaniać dziecko tak mocno, że niemożliwe będzie dla nich wykonywanie innych, pożądanych czynności. Mogą poświęcać im cały swój czas i nie być w stanie funkcjonować inaczej. Tego typu ruchy do dwunastego miesiąca życia skupiają się w obrębie dłoni i głowy. Bardzo często towarzyszy im niepokój, dzieci mogą krzyczeć, płakać i być zestresowane, ale nie są w stanie przerwać wykonywanych czynności. Z biegiem czasu zaczynają wykonywać coraz więcej stereotypii, coraz bardziej złożonych i skomplikowanych.

Do tych wszystkich ruchów i ogólnej rutyny dnia codziennego mogą się tak bardzo przywiązać, że każda, najmniejsza nawet i niedostrzegalna przez innych ludzi zmiana, powoduje w nich silny stres, niepokój i opór. Tego typu dzieci nie są elastyczne. Uwielbiają za to codzienną rutynę i jest to dla nich swoista świętość. Siadanie zawsze na tym samym krześle, picie z tego samego kubeczka – z biegiem czasu, gdy dziecko będzie dorastać, będziesz dostrzegać tego typu zachowań coraz więcej. Już nawet niemowlęta mogą wykazywać przesadne przywiązanie do przedmiotów w swoim otoczeniu.

Autyzm – jak możesz pomóc swojemu dziecku?

Wczesne wykrycie objawów autyzmu ma duże znaczenie dla dziecka i całej rodziny. Im szybciej dziecko otrzyma pomoc, której potrzebuje, tym lepiej. Nadal jednak zdiagnozowanie autyzmu przed drugim rokiem życia jest bardzo trudne – co nie znaczy, że niemożliwe. Dzieje się tak dlatego, że u małych dzieci nie zawsze pojawiają się oczywiste objawy, a sam autyzm to pełne spektrum zachowań, które mogą występować w różnym natężeniu. Zdarza się też, że razem z autyzmem występuje inny problem – na przykład upośledzenie umysłowe, co jeszcze bardziej utrudnia diagnozę. Nadal jednak, jeśli widzisz, że z Twoim dzieckiem dzieje się coś złego, zacznij działać.

Konsultacja ze specjalistą

Konsultacja z lekarzami jest konieczna do rozpoczęcia badań i postawienia właściwej diagnozy. Zgodnie ze stanem dzisiejszej wiedzy autyzm diagnozuje się najwcześniej w momencie, w którym dziecko kończy osiemnaście miesięcy. Do tego czasu mogą być podejrzenia autyzmu, ale na pełną diagnozę należy czekać.

Oczywiście, wcale nie oznacza to, że musisz czekać bezsilnie. Wczesna konsultacja ze specjalistami może pozwolić wypracować pewne schematy działania, które mają na celu pomoc dziecku. Można też wcześnie rozpocząć proces diagnozowania. Choć za najbardziej skuteczny rodzaj testu uważa się test przesiewowy M-CHAT, który można wykonać właśnie najwcześniej po ukończeniu osiemnastego miesiąca życia. Wtedy wyniki, które można za jego pomocą uzyskać uważane być już mogą za miarodajne.

Do jakich specjalistów się zgłosić, gdy podejrzewasz, że u dziecka rozwijają się zaburzenia ze spektrum autyzmu? Pierwszym krokiem powinno być udanie się do pediatry, który ma wiedzę i możliwości, by zbadać dziecko i skierować na kolejne badania. Możesz też zgłosić się do psychologa, lekarza psychiatry lub do odpowiedniej poradni pedagogiczno-psychologicznej. To wszystko jest bardzo ważne – w końcu przy zaburzeniach ze spektrum autyzmu ważne jest kompleksowe działanie.

Wspomaganie rozwoju

Wspomaganie rozwoju dziecka jest naprawdę bardzo istotne w przypadku każdego dziecka, to z autyzmem nie jest wyjątkiem. Ono potrzebuje jeszcze więcej wsparcia i troski rodziców. Nie lekceważ wszystkich objawów, nie wychodź z założenia, że dziecko z tego wyrośnie i wszystko przejdzie samo. Problemy tego typu nie rozwiązują się same z siebie. Monitoruj rozwój dziecka i jeśli coś Cię niepokoi, coś budzi Twoje wątpliwości, zacznij działać tak szybko, jak to możliwe.

Wspomaganie rozwoju polega też na konsultacjach ze specjalistami i stosowaniem się do ich zaleceń. To też psychoedukacja – poznawanie bliżej zaburzeń ze spektrum autyzmu i nauka tego, jak można wejść do specyficznego świata dziecka i wyciągnąć je do świata dostępnego dla całej reszty świata. To specjalne zabawy, stymulacje umysłu, integracja sensoryczna i wiele innych.

To też nauka, już od wczesnego etapu, odpowiedniej komunikacji, dostosowanej do możliwości rozwojowych dziecka. Nie ma jednego, uniwersalnego przepisu na to, jak wygląda wspomaganie rozwoju dziecka z zaburzeniami ze spektrum autyzmu. W końcu każde dziecko jest inne, inaczej objawia się autyzm, dzieci też mają inne, bardzo specyficzne reakcje. Dostosowanie do nich odpowiedniego działania wspomagającego rozwój, wdrożenie odpowiedniej, indywidualnie dopasowanej do potrzeb i możliwości dziecka terapii ma ogromne znaczenie.

Zaburzenia ze spektrum autyzmu potrafią być bardzo zróżnicowane i rozległe. Nadal jednak masz szansę zapewnić dziecku najlepszy możliwy rozwój. Pamiętaj, że osoby z autyzmem mogą osiągnąć w życiu nawet spektakularny sukces i sama diagnoza autyzmu nie jest wyrokiem. Twoje dziecko może odnaleźć się w świecie, a także rozwijać się na polu edukacyjnym i zawodowym w przyszłości. Potrzebuje jednak zdecydowanie większego wsparcia, bo to, co dla innych ludzi jest oczywiste, dla nich bywa naprawdę bardzo niezrozumiałe. Twoim zadaniem, jako rodzica, jest wyjaśnić to wszystko i pomóc dziecku przystosować się. To zadanie bardzo trudne, wymaga wsparcia otoczenia, jak i specjalistów, a także fachowej wiedzy, ale wszystko to leży w zasięgu człowieka. Nie poddawaj się, Twoje dziecko liczy na Ciebie. A każdy sukces, każda nowa umiejętność, której nauczy się dziecko z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, to też ogromny sukces Twój. Ciężka praca przy wspomaganiu rozwoju dostosowana do wieku i etapu rozwoju dziecka może zaprocentować. W chwilach zwątpienia zawsze możesz zgłosić się po pomoc – rodziny, w których występuje zaburzenie ze spektrum autyzmu mogą liczyć na fachowe wsparcie.

Artykuł Objawy autyzmu u niemowlaka – jak rozpoznać pierwsze symptomy? pochodzi z serwisu Poradnia COtam?.

Zespół Retta często bywa mylony z autyzmem. Faktycznie, jest to zaburzenie, które znajduje się w spektrum autyzmu, ale nie jest samym autyzmem. Warto zdawać sobie sprawę z tego rozróżnienia. To zaburzenie rozwoju, które uwarunkowane jest genetyczne. Dotyka niemalże wyłącznie dziewczynki. Dlaczego?

Zespół Retta nie jest chorobą jako taką – to bardzo poważne schorzenie neurorozwojowe, które pojawia się pod wpływem mutacji genu MECP2. Gen ten zlokalizowany jest na jednym z chromosomów płci w zapisie XX. To powoduje, że zaburzenie dotyka prawie wyłącznie dziewczynki. Chłopcy mają tylko jeden chromosom X, jeśli dojdzie w jego obrębie do tego typu mutacji to chłopcy umierają najpóźniej niedługo po porodzie, często nie dochodzi też do utrzymania ciąży i dziecko w ogóle nie przychodzi na świat żywe.

Dziewczynki natomiast mają dwa chromosomy X. Gdy w obrębie jednego zachodzi proces lionizacji – nazwany tak dzięki Mary Lyon, która go odkryła – czyli swoistego „wyłączenia” jednego z chromosomów X – dziewczynki mają jeszcze jeden, który umożliwia im życie. Czasami „wyłączony” w tym procesie może zostać chromosom X, który pochodzi od matki, w innym wypadku ten od ojca. Chłopcy nie posiadają dwóch chromosomów X, dlatego tego typu wada jest dla nich śmiertelna.

Zespół Retta objawy

Zespół Retta to schorzenie niezwykle podstępne i okrutne. Przez pierwsze sześć do osiemnastu miesięcy dziewczynka nim dotknięta rozwija się zupełnie normalnie. Później rozpoczyna się rozwój schorzenia. Można go podzielić na cztery różne etapy.

Etap pierwszy rozwija się pomiędzy szóstym a osiemnastym miesiącem życia. Zmiany, które wtedy zachodzą są subtelne, dlatego mogą pozostać niezauważone. Dziecko staje się coraz bardziej milczące i spokojne. Coraz bardziej traci zainteresowanie tak zabawkami, zanika też kontakt z otoczeniem. Na tym etapie może też się pojawić zahamowanie wzrastania obwodu główki, a także może dojść do zaburzeń rozwoju motorycznego. Często na tym poziomie zespół Retta jest mylony z autyzmem i pod tym kątem bywa diagnozowany.

Drugi etap schorzenia rozwija się pomiędzy pierwszym a czwartym rokiem życia. Wtedy dziewczynka zaczyna tracić umiejętności, których zdążyła się nauczyć. Pojawiają się też zmiany w zachowaniu – nocne przebudzenia, krzyki i płacze, które wydają się nie mieć żadnego uzasadnienia. Na tym etapie pojawiają się także problemy z rękami – ruchy stereotypowe – dotykanie głowy, twarzy, wykręcanie dłoni, ruchy przypominające mycie dłoni lub pranie, klepanie lub klaskanie. Mogą pojawić się też problemy z oddychaniem – hiperwentylacja lub bezdech, a także ataki padaczkowe lub drgawki.

Trzeci etap może trwać od około drugiego do dziesiątego roku życia. Dziewczynka staje się zdecydowanie mniej płaczliwa i nerwowa. Nadal ma problemy z poruszaniem się, ale ma ochotę na nawiązywanie kontaktów z otoczeniem, ma dużo lepszą koncentrację, chce się też zacząć porozumiewać z innymi ludźmi.

Ostatni etap zaczyna się około dziesiątego roku życia. Część dziewczynek wtedy przestaje chodzić, inne mają z tym poważne problemy. Dziewczynki mają lepszy kontakt wzrokowy z otoczeniem. Nie dochodzi też do zmian wstecznych w umiejętnościach poznawczych – dziewczynki nadal mogą się komunikować czy poruszać rękami. Pojawia się ryzyko wystąpienia skoliozy. Mięśnie napinają się, a dziewczynka przyjmuje dziwne, nienaturalne pozycje ciała.

To nie koniec problemów, które wywołuje Zespół Retta. Mogą pojawić się także schorzenia współistniejące – osteoporoza, bruksizm, niedowaga, zaparcia, apraksja, problemy kardiologiczne i wiele innych.

Zespół Retta leczenie

W przypadku zespołu Retta stosuje się tylko leczenie objawowe. Dzieje się tak dlatego, że do tej pory nie powstało skuteczne leczenie przyczynowe. W przypadku procesu leczenia tego zaburzenia, należy zająć się objawami zarówno fizycznymi, jak i tymi psychicznymi.

W przypadku objawów fizycznych konieczna będzie rehabilitacja i fizjoterapia. Nierzadko konieczne są też odpowiednie sprzęty medyczne, które ułatwiają codzienne funkcjonowanie i przynoszą ulgę. W przypadku chorób somatycznych, które mogą towarzyszyć zespołowi Retta stosuje się także leczenie farmakologiczne.

W rozwoju psychicznym i społecznym dziewczynek dotkniętych tą dolegliwością bardzo ważna jest odpowiednio dobrana terapia. Konsultacje z psychologiem i psychoterapeutą nie pozwolą dziewczynkom zamknąć się na świat. Dzięki temu będą mogły rozwijać się społecznie, psychicznie, emocjonalnie i intelektualnie. Kluczem do prawidłowego rozwoju tych dziewczynek jest odpowiednia komunikacja, której mogą się nauczyć – jednak nie osiągnie się tego bez terapii i ciężkiej pracy.

Artykuł Zespół Retta – co to takiego? Objawy, przyczyny, rokowania pochodzi z serwisu Poradnia COtam?.

Pierwszą osobą, która nasuwa się na myśl przy autyzmie dorosłych jest postać Rain Mana – granego przez Dustina Hoffmana niezrozumianego i niedostosowanego geniusza z autyzmem. Autyzm u dorosłych może jednak przejawiać się na naprawdę wiele różnych sposobów. Część osób dotknięta tym problemem jest w stanie wieść niemal zwyczajne życie, często jedynie z łatką nieszkodliwego „dziwaka” lub „ekscentryka”.

Diagnoza autyzmu u dorosłych

Diagnoza autyzmu u dorosłych nie jest łatwym zadaniem. Autyzm to bardzo szerokie spektrum – nie ma dwóch jednakowych przypadków autyzmu, dlatego do każdego przypadku należy podchodzić indywidualnie. Jest trudne też dlatego, że skoro nie został zdiagnozowany w wieku dziecięcym, prawdopodobnie przyjmuje u osób dorosłych lżejszą formę, która pozwala im na funkcjonowanie w społeczeństwie. Dorośli z autyzmem przez wszystkie lata życia z zaburzeniem uczą się też je maskować i przybierać różne maski, by bardziej dopasować się do społeczeństwa i jego oczekiwań.

Nadal, niestety, nie istnieje też jakiś jeden, uniwersalny wzorzec, według którego możliwa by była precyzyjniejsza i szybsza diagnoza zaburzeń ze spektrum autyzmu u osób dorosłych. Choć ciągle rozwijające się badania w tym zakresie wskazują, że ten stan rzeczy może się w przyszłości zmienić.

Diagnoza może rozpocząć się w przypadku dorosłych od wielu rzeczy – od specjalnego testu samooceny lub szczerej rozmowy z lekarzem. Lekarz jest w stanie postawić diagnozę na podstawie kilku czynników:

• Rozmowy z najbliższymi osobami pacjenta na temat jego i jego zachowania – jeśli pacjent wyrazi na to zgodę

• Obserwowanie danej osoby jak zachowuje się w rozmaitych sytuacjach

• Wchodzenie z diagnozowaną osobą w interakcje

• Dopytywanie w kwestii objawów w wieku dziecięcym, jak i w obecnym

• Badanie pod kątem innych ewentualnych chorób i zaburzeń – zarówno fizycznych, jak i psychicznych

Po wykluczeniu innych chorób i ustaleniu, że objawy autyzmu pojawiają się już od najmłodszych lat, taka osoba może zostać skierowana do psychologa, a także do lekarza psychiatry, by potwierdzili oni faktyczne występowanie autyzmu lub je wykluczyli. Dlatego, jeśli objawy wskazujące na ewentualność autyzmu pojawiły się, na przykład, dopiero w wieku dojrzewania, najprawdopodobniej diagnozowana osoba cierpi na inne zaburzenia.

Autyzmu nie można się nabawić w toku życia – dziecko się z nim rodzi i z nim rośnie.

Nie jest łatwym odpowiednie zdiagnozowanie autyzmu, jednak na pewno warto się o to postarać. Właściwa diagnoza potrafi dać odpowiedź na wiele pytań, pozwolić zrozumieć, dlaczego osoba dotknięta zaburzeniem zachowuje się w ten konkretny sposób, a także pozwoli rozpocząć właściwą terapię, ukierunkowaną na najbardziej utrudniające życie aspekty zaburzenia. Także osoby, których najbliżsi są w spektrum autyzmu będą mieli wiedzę wystarczającą, by zrozumieć, skąd biorą się określone zachowania, a dzięki temu zyska więcej zrozumienia i będzie wiedziała jak postępować.

Objawy autyzmu u dorosłych

Autyzm u dorosłych może objawiać się na wiele sposobów. Niektórzy są w stanie wieść życie, które – przynajmniej na pierwszy rzut oka – niewiele różni się od życia osoby bez spektrum autyzmu. Dorośli z autyzmem nadal są w stanie zakładać rodziny, pracować i odnosić sukcesy zawodowe. Bywają jednak dorośli z autyzmem, którzy mają bardzo poważne problemy z funkcjonowaniem w społeczeństwie – nie ma żadnego wzorca, który by to określał. Jakie są objawy autyzmu u dorosłych?

• Niechęć do zmian – dorośli z autyzmem lubią funkcjonować według znanych, wypracowanych schematów

• Nieutrzymywanie kontaktu wzrokowego

• Problemy z własnymi emocjami – wyrażaniem ich, komunikowaniem czy panowaniem nad nimi

• Problemy z odczytywaniem cudzych emocji

• Brak empatii

• Trudności w nawiązywaniu i podtrzymywaniu rozmowy

• Zainteresowania skupione w jednym, bardzo wąskim obszarze

• Częste monologi i wywody na interesujący osobę z autyzmem temat

• Brak umiejętności odczytywania komunikatów niewerbalnych

• Traktowanie wszystkiego niezwykle dosłownie, brak zrozumienia metafor, sarkazmu, ironii czy żartów

• Poruszanie się w obszarze wypracowanych wcześniej schematów

• Problemy z mową – osoby z autyzmem mogą mówić w normalny sposób, bywa jednak, że nie chcą tego robić i w ogóle przestają się odzywać

• Preferowanie pracy samotnej nad pracą w grupie

• Niezgrabność ruchowa

• Trudność w budowaniu i podtrzymywaniu bliskich więzi

• Nadwrażliwość sensoryczna – na dźwięki, zapachy czy kolory

• Lęki społeczne

Ta lista nie jest zamknięta – u osób dotkniętych autyzmem może wystąpić też szereg innych objawów, nawet bardzo nietypowych. Powyższa lista nie oznacza też, że osoby dotknięte autyzmem mają je wszystkie – każda osoba z autyzmem przejawia go na zupełnie inny sposób. Mogą też różnić się w zależności od płci. W toku badań udowodniono, że kobiety z autyzmem są w stanie dużo lepiej niż mężczyźni z tą samą przypadłością, radzić sobie w sytuacjach społecznych, a także z własnymi emocjami. Dlatego, często zdarza się, że diagnoza spektrum autyzmu w przypadku kobiet jest trudniejsza.

Autyzm dorosłych – leczenie

Osoby z autyzmem w życiu dorosłym są w stanie nauczyć się funkcjonować w społeczeństwie – zwłaszcza jeśli mowa o autyzmie wysokofunkcjonującym. Każdy jednak dorosły z autyzmem jest w stanie nauczyć się lepiej funkcjonować, jeśli ma profesjonalną pomoc. Diagnoza to pierwszy krok ku temu, by zrozumieć samego siebie. Jak jednak leczyć autyzm u dorosłych? Leczenie to złe określenie. Autyzm to nie choroba – to szerokie spektrum zaburzeń. Nie podlegają one leczeniu, ale terapii.

Terapia autyzmu w przypadku osób dorosłych jest bardzo różnorodna – wszystko zależy od tego, jak autyzm objawia się w konkretnym przypadku. To pozwala skupić się na najważniejszych, najbardziej utrudniających życie aspektach autyzmu.

Bardzo dobre efekty w terapii autyzmu daje terapia w nurcie poznawczo-behawioralnym. To właśnie w jej trakcie osoba z autyzmem jest w stanie zrozumieć mechanizmy, które nią rządzą, a także wypracować nowe, lepsze wzorce, dzięki którym będzie w stanie lepiej wpasować się w oczekiwania społeczne.

Często bardzo dobre efekty dają także treningi umiejętności społecznych – to właśnie ta dziedzina życia bardzo często jest tą najbardziej problematyczną dla osób z autyzmem. Poza terapią indywidualną, dobre efekty może przynieść także terapia grupowa, z ludźmi, którzy też mają swoje własne problemy związane ze spektrum autyzmu. To pozwala się otworzyć i nawiązać nić porozumienia z ludźmi, którzy borykają się z podobnymi problemami.

Artykuł Autyzm u dorosłych – objawy, rozpoznanie i leczenie pochodzi z serwisu Poradnia COtam?.

Czym właściwie jest autyzm i jaki ma wpływ na rozwój młodego człowieka?

Autyzm to zaburzenie neurorozwojowe, które pojawia się we wczesnym dzieciństwie. Oznacza, że mózg rozwija się inaczej niż u większości dzieci. Nie oznacza choroby. To inny sposób odbierania świata, myślenia, reagowania na bodźce i budowania relacji z ludźmi.

Nie każde dziecko z autyzmem zachowuje się tak samo. Spektrum autyzmu jest bardzo szerokie. Niektóre dzieci mówią płynnie, inne nie rozwijają mowy wcale. Jedne mają wysokie zdolności matematyczne, inne potrzebują codziennego wsparcia w prostych czynnościach. Każde dziecko z autyzmem rozwija się inaczej. Każde z nich potrzebuje empatii i odpowiedniego podejścia.

Autyzm wpływa na sposób, w jaki dziecko komunikuje się z otoczeniem. Może mieć trudności w nawiązywaniu kontaktu wzrokowego. Może nie reagować na swoje imię albo nie rozumieć, co oznacza uśmiech lub ton głosu. Nie znaczy to, że nie czuje lub nie chce być blisko. Często po prostu nie wie, jak to wyrazić.

Często jednym z pierwszych objawów są trudności w relacjach z rówieśnikami. Dziecko może woleć bawić się samo, powtarzać te same czynności lub interesować się jedną rzeczą przez wiele miesięcy. Niektóre dzieci nie rozumieją zasad zabawy „na zmianę” czy reguł społecznych, które dla innych są oczywiste.

Autyzm wpływa też na sposób przetwarzania bodźców. Dla dziecka w spektrum nawet zwykły hałas w klasie może być bardzo przytłaczający. Światło, zapach, faktura ubrania – to wszystko może wywoływać napięcie, złość, czasem nawet ból. Dlatego niektóre dzieci mają wybuchy złości, których nie da się „przegadać” czy „opanować” przez proste polecenia.

Niektóre dzieci z autyzmem rozwijają mowę wolniej. Inne mówią dużo, ale używają języka w nietypowy sposób – powtarzają zasłyszane frazy, mówią o rzeczach, które ich interesują, bez zwracania uwagi na reakcję rozmówcy. Komunikacja bywa trudna, ale można się jej nauczyć – i dziecko, i Ty.

Z autyzmem często idą w parze inne trudności. Lęk, nadwrażliwość, zaburzenia snu, trudności z koncentracją. Dlatego pomoc powinna być dopasowana do potrzeb konkretnego dziecka – nie ma jednej, uniwersalnej drogi.

Wczesne rozpoznanie i odpowiednia pomoc potrafią zmienić bardzo wiele. Dziecko ze spektrum może się rozwijać, zdobywać wiedzę i budować relacje. Potrzebuje tylko bezpiecznego środowiska, cierpliwości i uważności ze strony dorosłych.

Jeśli coś Cię niepokoi – brak kontaktu wzrokowego, trudności w zabawie, opóźnienia w mowie – nie czekaj. Warto porozmawiać z psychologiem, terapeutą lub pediatrą. Wsparcie na wczesnym etapie może znacząco ułatwić dziecku odnalezienie się w codziennym życiu. Autyzm nie odbiera szansy na dobre życie. ale wymaga zrozumienia.

Wczesne objawy autyzmu – co może zaniepokoić rodziców?

Pierwsze sygnały autyzmu mogą pojawić się bardzo wcześnie. Czasem już w pierwszym roku życia dają o sobie znać drobne różnice w zachowaniu. Łatwo je przeoczyć, zwłaszcza jeśli dziecko nie ma innych problemów zdrowotnych. Ale Twoja czujność jako rodzica może wiele zmienić. Im prędzej zauważysz coś niepokojącego, tym szybciej możesz zareagować.

Zacznij od obserwowania kontaktu z Tobą i innymi ludźmi. Dziecko z autyzmem często nie patrzy w oczy. Nie szuka Twojego wzroku, gdy coś je cieszy lub niepokoi. Nie pokazuje palcem, nie próbuje dzielić się przeżyciami. Może nie reagować na swoje imię i sprawiać wrażenie, jakby było zamknięte we własnym świecie.

Kolejny obszar to komunikacja. Jeśli do drugiego roku życia dziecko nie gaworzy, nie naśladuje dźwięków ani nie wypowiada prostych słów, może to być powód do niepokoju. Niektóre dzieci potrafią mówić, ale nie używają mowy do prawdziwej rozmowy. Powtarzają te same zwroty. Mówią o tym, co ich interesuje, ale nie reagują na pytania. Często trudno się z nimi porozumieć.

Zachowanie też może dawać sygnały. Powtarzające się ruchy – jak machanie rękami, obracanie się czy uderzanie zabawkami – mogą być sygnałem autyzmu. Niektóre dzieci długo bawią się w ten sam sposób – ustawiają przedmioty w rzędy, interesują się jednym tematem i nie chcą słyszeć o niczym innym.

Reakcje na bodźce bywają nietypowe. Dziecko może nie znosić głośnych dźwięków, jasno świecącego światła, określonych tkanin. Może unikać dotyku, nie dawać się przytulić. Inne dzieci z kolei szukają silnych wrażeń – nacisku, skakania, szybkiego ruchu.

Zaniepokoić może też brak zabawy na niby. Dziecko nie udaje, że lalka śpi albo że miś je zupę. Nie interesuje się zabawami z innymi dziećmi. Woli być samo, zajmować się rzeczami, które zna. Każda zmiana wywołuje napięcie, czasem nawet krzyk czy bunt.

Jeśli rozwój Twojego dziecka przebiega inaczej niż u jego rówieśników, nie porównuj – obserwuj uważnie. Nie ignoruj intuicji. Nie bój się zasięgnąć opinii specjalisty. Wczesna diagnoza nie zamyka drogi, tylko otwiera nowe możliwości. Autyzm nie odbiera dziecku szansy na relacje, naukę i radość, ale potrzebuje innego podejścia – takiego, które zbuduje na jego mocnych stronach i zrozumie, z czym ma trudność.

Jako rodzic masz ogromny wpływ. Twoje wsparcie może zmienić bardzo wiele. Masz wątpliwości? Nie zwlekaj – działaj jak najszybciej.

Diagnostyka autyzmu – jak przebiega proces rozpoznania?

Gdy widzisz nietypowe zachowania, które nie ustępują z czasem – działaj bez zwłoki. Diagnoza autyzmu to proces, który pozwala lepiej zrozumieć potrzeby dziecka i dobrać odpowiednie wsparcie. Nie opiera się na jednej wizycie ani na pojedynczej opinii. To całościowa ocena rozwoju.

Pierwszy krok najczęściej zaczyna się od Ciebie. Ty widzisz dziecko na co dzień. Ty obserwujesz jego reakcje, relacje i sposób, w jaki się uczy czy bawi. Jeśli masz wątpliwości, porozmawiaj z pediatrą. Opisz, co Cię niepokoi. Dobry lekarz nie zbagatelizuje Twoich spostrzeżeń, tylko skieruje Cię dalej – do odpowiedniego specjalisty.

W Polsce diagnozę stawia zespół. Zazwyczaj bierze w niej udział psycholog, psychiatra dziecięcy, neurolog lub pedagog specjalny. Każdy z nich przygląda się dziecku z innej strony. Dzięki temu diagnoza jest dokładniejsza.

Proces diagnostyczny obejmuje kilka elementów. Zaczyna się od wywiadu z Tobą. Specjaliści pytają o rozwój dziecka od urodzenia. Jak reagowało na dźwięki, czy gaworzyło, jak wyglądała relacja z bliskimi, jak bawiło się jako maluch. Znaczenie ma nawet to, co wydarzyło się kilka lat temu. Dlatego dobrze, jeśli przygotujesz się do rozmowy – przypomnisz sobie etapy rozwoju, zachowania, które wtedy Cię zastanawiały.

Kolejny etap to obserwacja dziecka. Może się odbyć w gabinecie lub w miejscu, które przypomina salę zabaw. Specjaliści zwracają uwagę na kontakt wzrokowy, reakcje na imię, sposób komunikowania się, zainteresowania. Sprawdzają, jak dziecko reaguje na bodźce, jak się bawi, czy podejmuje interakcje z dorosłym.

Stosuje się też testy i kwestionariusze. Czasem proszą Cię o ich wypełnienie – odpowiadasz na pytania dotyczące codziennego funkcjonowania dziecka. Są narzędzia specjalistyczne, np. ADOS czy ADI-R. Używa ich przeszkolona osoba. Mają ustalone procedury i pomagają ocenić zachowania typowe dla autyzmu.

Ważna jest też ocena mowy i komunikacji. Logopeda sprawdza, czy dziecko mówi, jak używa słów, czy rozumie polecenia, czy potrafi opowiadać o swoich potrzebach. To wszystko pokazuje, jak dziecko komunikuje się z otoczeniem – nie tylko słowami.

Czasami wykonuje się badania neurologiczne lub EEG, żeby wykluczyć inne przyczyny trudności. Nie są one obowiązkowe w każdej diagnozie, ale mogą być pomocne, jeśli coś w rozwoju dziecka budzi szczególne wątpliwości.

Na koniec zespół specjalistów omawia wnioski i wydaje opinię. Jeśli rozpoznają autyzm, opisują też mocne strony dziecka, trudności, zalecenia do pracy w domu i w szkole lub przedszkolu. Dobra diagnoza nie daje tylko etykiety. Daje mapę – pokazuje, jak pomóc dziecku funkcjonować lepiej.

Zdiagnozowanie autyzmu nie zamyka drogi. Wręcz przeciwnie. Pomaga Tobie i dziecku odnaleźć się w nowej rzeczywistości i wypracować skuteczne sposoby wspierania rozwoju. Im szybciej podejmiesz ten krok, tym łatwiej będzie budować relacje, uczyć się i odnajdywać w codzienności.

Jakie formy wsparcia i terapii są dostępne dla dzieci w spektrum autyzmu?

Jeśli Twoje dziecko ma diagnozę spektrum autyzmu, możesz czuć się przytłoczony. To normalne. Ale w tej sytuacji nie jesteś sam. Istnieje wiele skutecznych metod terapii, które pomagają dzieciom rozwijać się, budować relacje i lepiej radzić sobie w codziennych sytuacjach. Odpowiednio dobrana pomoc może być ogromnym wsparciem – zarówno dla dziecka, jak i dla całej rodziny.

Jedną z najczęściej stosowanych metod pracy z dziećmi jest terapia behawioralna, w szczególności ABA (Applied Behavior Analysis). Jej celem jest nauka konkretnych umiejętności przez systematyczne powtarzanie i wzmacnianie pożądanych zachowań. Dzięki ABA dziecko może lepiej radzić sobie z codziennymi czynnościami, komunikacją, samodzielnością i funkcjonowaniem w grupie. Terapeuta pracuje w bardzo konkretny sposób – dzieli zadania na małe kroki i wspiera dziecko w ich opanowaniu.

Duże znaczenie ma też terapia logopedyczna. Dzieci w spektrum często mają trudności z mową i komunikacją. Czasem nie mówią wcale. Czasem mówią, ale nie potrafią rozmawiać. Logopeda uczy nie tylko wymawiania słów, ale też używania ich do wyrażania potrzeb, emocji i nawiązywania kontaktów. Jeśli Twoje dziecko nie mówi, można wprowadzić alternatywne sposoby komunikacji – np. obrazki, gesty, tablety z programami komunikacyjnymi.

Terapia integracji sensorycznej (SI) to kolejne podejście, które może przynieść efekty. Dzieci w spektrum często odbierają bodźce inaczej – np. źle reagują na hałas, nie chcą dotyku albo odwrotnie, szukają intensywnych wrażeń. Terapeuta integracji sensorycznej pomaga dziecku lepiej odczytywać bodźce z własnego ciała i otoczenia. Dzięki temu dziecko może łatwiej funkcjonować – ubierać się, jeść, uczyć się i bawić.

Terapia psychologiczna także odgrywa ważną rolę. Pomaga dziecku rozpoznawać i wyrażać emocje, rozwijać relacje, zrozumieć zasady społeczne. Dla dzieci starszych przydatna jest terapia poznawczo-behawioralna. Wspiera je w nauce radzenia sobie z trudnymi emocjami, napięciem czy niespodziewanymi zmianami w codziennym planie. Czasem pojawia się też depresja albo wycofanie – wtedy psychoterapeuta może pracować nad emocjami i poczuciem własnej wartości.

Warto pomyśleć o terapii grupowej. Dzięki terapii dziecko może ćwiczyć kontakty z innymi – uczy się rozmawiać, czekać na swoją kolej czy rozpoznawać emocje. To często trudne dla dzieci w spektrum, ale możliwe do rozwinięcia.

Dużą rolę odgrywa też wsparcie w środowisku – przedszkolu, szkole, domu. Czasem dziecko potrzebuje nauczyciela wspomagającego albo zajęć rewalidacyjnych. Możesz też pracować z terapeutą w domu – na bazie planu terapeutycznego, który uwzględnia potrzeby Twojego dziecka.

Nie ma jednej terapii dobrej dla każdego. Skuteczność zależy od dziecka – jego wieku, stopnia trudności, stylu uczenia się. Dobrze jest, gdy terapia jest spójna i prowadzona przez osoby, które mają doświadczenie w pracy z dziećmi w spektrum. Powinna też angażować Ciebie jako rodzica. To Ty jesteś z dzieckiem najczęściej i Twoje codzienne wsparcie może być największym motorem rozwoju.

Jeśli czujesz się zagubiony, porozmawiaj z zespołem diagnostycznym. Możesz też poszukać fundacji, poradni psychologiczno-pedagogicznych, grup wsparcia. Nie wszystko musisz robić sam. Dobre wsparcie to takie, które bierze pod uwagę potrzeby dziecka i rodziny. Daje poczucie, że nie jesteś sam i że naprawdę da się coś zmienić. Nawet jeśli droga jest długa – masz wpływ na to, jak będzie wyglądała.

Jak wspierać dziecko z autyzmem w codziennym życiu?

Codzienne życie z dzieckiem w spektrum autyzmu może być wymagające, ale nie musi być przytłaczające. Dużo zależy od tego, jak zorganizujesz przestrzeń, komunikację i relacje. Wsparcie nie musi polegać na wielkich zmianach. Czasem wystarczy spójność, przewidywalność i uważność.

Zadbaj o jasny rytm dnia. Dziecko z autyzmem często lepiej funkcjonuje, gdy wie, co się wydarzy. Stwórz prosty plan. Możesz go zapisać lub narysować. Obrazki, piktogramy, kolory – to wszystko pomaga. Przewidywalność daje poczucie bezpieczeństwa. Jeśli coś się zmienia, dobrze jest wcześniej o tym uprzedzić.

Zwracaj uwagę na sposób komunikacji. Jeśli dziecko nie mówi, korzystaj z obrazków, gestów albo aplikacji komunikacyjnych. Jeśli dziecko mówi, ale nie rozumie żartów czy metafor, warto komunikować się w sposób jasny i dosłowny. Staraj się mówić spokojnie i krótko. Patrz, jak dziecko reaguje. Czasem nie rozumie Twoich słów, ale doskonale czuje ton i napięcie emocjonalne.

Obserwuj, na co dziecko reaguje nadwrażliwie. Może przeszkadza mu hałas, zapach, światło, metki w ubraniach. Czasem potrzebuje więcej bodźców – kołysania, dotyku, ruchu. Znajdź sposób, żeby je wspierać. Możesz stworzyć w domu spokojny kącik. Przydatne mogą być np. słuchawki wygłuszające lub kołdra obciążeniowa. Takie drobiazgi mogą bardzo pomóc.

Ucz dziecko nowych umiejętności przez zabawę i codzienne czynności. Mycie rąk, ubieranie się, robienie kanapki – to świetne okazje do nauki. Pokazuj krok po kroku. Chwal nawet najmniejsze sukcesy. Nie spiesz się. Daj dziecku czas, żeby spróbowało samo. Budowanie relacji wymaga cierpliwości i powtarzalnych działań – to fundament zaufania.

Zadbaj o relacje. Choć dzieci z autyzmem mogą mieć trudność w relacjach, wciąż potrzebują bliskości i kontaktu. Znajdź sposób na wspólne chwile. Może to być układanie klocków, bujanie się, patrzenie na książki, granie na tablecie. Obserwuj, co sprawia mu radość. Taka relacja może stać się początkiem głębszej więzi.

Zauważ emocje dziecka. Czasem okazuje je inaczej niż Ty. Może krzyczeć, unikać kontaktu, uderzać. To nie złośliwość. To sygnał, że coś jest zbyt trudne. Nazwij emocję. Pomóż znaleźć sposób, żeby ją wyrazić inaczej. Możesz użyć obrazków z buziami albo rysować razem. Czasem wystarczy spokojna obecność i brak nacisku.

Szkoła i przedszkole też powinny wspierać. Rozmawiaj z nauczycielami, terapeutami. Ustalcie wspólne zasady działania. Spójność między domem a placówką pomaga dziecku czuć się pewniej. Gdy coś nie działa – mów o tym otwarcie. To część procesu. Masz prawo pytać, prosić, proponować zmiany.

Nie zapominaj o sobie. Opieka nad dzieckiem w spektrum wymaga energii i spokoju. Szukaj wsparcia – u specjalistów, w grupach rodziców, u bliskich. Nie jesteś sam. Masz prawo do zmęczenia, frustracji, łez. Ale masz też prawo do ulgi i dumy – bo Twoja codzienna obecność naprawdę robi różnicę.

Rozwój dziecka z autyzmem przebiega inaczej, ale to nie znaczy, że gorzej. Twoje zrozumienie, cierpliwość i konsekwencja mają ogromne znaczenie. Małe kroki prowadzą do dużych zmian. Nie musisz być idealny. Wystarczy, że jesteś – i że chcesz je zrozumieć.

Artykuł Jak rozpoznać autyzm u dzieci? Objawy i metody leczenia pochodzi z serwisu Poradnia COtam?.

Zespół Aspergera, zwany też syndromem Aspergera, to wciąż stosunkowo nowa jednostka chorobowa. Za taką została uznana dopiero w 1992 roku, choć początków badań nad tym zaburzeniem należy doszukiwać się kilkadziesiąt lat wcześniej. Wszystko zaczęło się bowiem w 1944 roku w Wiedniu. To właśnie tam doktor Hans Asperger, psychiatra, który praktykował w klinice psychiatrycznej w Wiedniu, rozpoczął badania nad zjawiskiem, które bardzo go zainteresowało. Zauważył on bowiem, że kilkoro dzieci, które były leczone w klinice zachowuje się inaczej niż większość dzieci i znacząco odbiega poziomem od grupy.

To były niezwykle inteligentne dzieci o bardzo interesujących zainteresowaniach i pełne pasji w uprawianiu swojego hobby. Jednocześnie jednak były nieco niezdarne, miały problem z komunikacją pozawerbalną – problemy sprawiało im nie tylko komunikowanie się tą drogą, ale też odbieranie sygnałów od innych. Miały też problemy z nawiązywaniem kontaktów. Zjawisko to początkowo zostało nazwane przez Aspergera „psychopatią autystyczną”.

Jego badania nie znalazły większego zainteresowania przez długie dziesięciolecia. Do sprawy powrócono dopiero w latach 80. XX wieku. Zostały one spopularyzowane przez lekarkę, Lornę Wing. Wtedy to opisane przypadki dostały nazwane zespołem Aspergera.

Tu warto zwrócić uwagę, że jest to zespół lub syndrom Aspergera, w żadnym wypadku nie jest to choroba Aspergera. Można się czasami spotkać z takim określeniem tego zaburzenia rozwoju, ale nie jest ono prawidłowe i powinno zostać wykorzenione. Określenie „choroba Aspergera” jest stygmatyzujące i nieprawdziwe. Wskazuje na to, że ludzie dotknięci tym zaburzeniem są w jakiś sposób gorsze i odmienne od ludzi zdrowych. To stereotypowe i krzywdzące określenie dla wszystkich osób, które są dotknięte tym problemem, a także dla ich rodzin.

Co to jest zespół Aspergera, skoro nie jest on chorobą? Obecnie lekarze i specjaliści skłaniają się ku interpretacji, że to odmienny sposób budowania relacji. To łagodne zaburzenie ze spektrum autyzmu, które przejawia się przede wszystkim w budowaniu i późniejszym podtrzymywaniu relacji międzyludzkich. Nie można z wiekiem nabawić się zespołu Aspergera, ale można zostać zdiagnozowanym w dorosłości – sprzyja temu rozwój badań i położenie większego nacisku na zaburzenia ze spektrum autyzmu, niż miało to miejsce w przeszłości.

Zespół Aspergera – przyczyny

Naukowcy wciąż jeszcze nie mają jednoznaczniej odpowiedzi na to, skąd tak konkretnie bierze się zespół Aspergera. Przyczyny nie są jeszcze ustalone w pełni, choć istnieją różne teorie na temat rozwijania się zespołu Aspergera.

Do tej pory nie został jeszcze odkryty gen odpowiedzialny za wystąpienie zespołu Aspergera, choć podłoże genetyczne sugerował już w swoich badaniach Hans Asperger. Zwrócił on wtedy uwagę na fakt, że przypadłość częściej dotyka dzieci, których ojcowie przekroczyli już czterdziesty rok życia. Na poparcie tej tezy można znaleźć wiele silnych dowodów empirycznych. Hans Asperger wskazywał też, że dzieci z objawami badanej przez jego dolegliwości często mają też rodziców, którzy przejawiają podobne spektrum zachowań, choć w bardziej ograniczonym zakresie.

Naukowcy przyczyn zespołu Aspergera doszukują się także w:

• Chorobach przeżytych na etapie życia płodowego – różyczki, ospy wietrznej, toksoplazmozy, czy cytomegalii

• Ciąży przenoszonej

• Ciąży niedonoszonej

• Porodzie pośladkowym

• Urazach okołoporodowych

• Urazach doznanych w życiu płodowym

• Uszkodzeniu ośrodkowego układu nerwowego

• Infekcjach mózgu

Nadal jednak brakuje jednoznacznych odpowiedzi na to, skąd bierze się zespół Aspergera. To sprawia, że to zaburzenie – tak samo jak wszystkie inne, które znajdują się w spektrum autyzmu – uważane są współcześnie za wieloczynnikowe zaburzenie, które ma charakter neurorozwojowy.

Objawy zespołu Aspergera

Nie wiadomo jeszcze dokładnie skąd wziął się zespół Aspergera, objawy jednak są bardzo dobrze opisane. Pewną ciekawostką może być fakt, że sam Hans Asperger, czyli człowiek, który jako pierwszy rozpoczął badania nad tym zaburzeniem, sam wykazywał cechy, które sprawiały, że mógł być osobą na spektrum zaburzenia, które sam badał. Jakie są objawy zespołu Aspergera?

Przede wszystkim są o wiele mniej natężone niż objawy autyzmu wczesnodziecięcego. Często zespół Aspergera diagnozowany jest pomiędzy trzecim a ósmym rokiem życia dziecka, jednak nie jest to regułą – zdiagnozowana może zostać też osoba dorosła. Wszystko dlatego, że rozwój badań ciągle postępuje, a zespół Aspergera daje tak szerokie i niejednoznaczne objawy, że trudno jest go poprawnie zdiagnozować. Bywa też, że objawy syndromu są ignorowane i zrzucane na karb ciężkiego charakteru lub szeroko pojętego ekscentryzmu. Do objawów zespołu Aspergera można zaliczyć:

• Kłopoty z nawiązywaniem nowych znajomości – osoby z zespołem Aspergera nie są duszami towarzystwa i nie miewają zbyt wielu przyjaciół. Mają problemy ze zbudowaniem więzi emocjonalnych, dlatego znajomości opierają nie na emocjach, a na wspólnej płaszczyźnie porozumienia – na przykład dzięki wspólnej pasji. Bardzo często też szukają znajomości i zawierają przyjaźnie internetowe, bo zdarza się, że właśnie w ten sposób jest im dużo łatwiej się porozumiewać z drugim człowiekiem.

• Zachowania kompulsywne – u około 25 procent osób z zespołem Aspergera diagnozuje się także zaburzenia obsesyjno-kompulsywne. Osoba z zespołem Aspergera czuje głęboki, wewnętrzny przymus do powtarzania czynności, żeby wyładować dręczące ich napięcie. Mogą na przykład bardzo często myć ręce, układać rzeczy w równych rzędach, czy odczuwać przymus gryzienia rzeczy.

• Powtarzalność zachowań, zachowania stereotypowe – osoba z zespołem Aspergera czuje największy komfort psychiczny, gdy może zachowywać się zawsze w dokładnie ten sam sposób i robić kolejne czynności w dokładnie tej samej kolejności. To daje jej specyficzne poczucie bezpieczeństwa i komfortu psychicznego. Może to dotyczyć różnego rodzaju rzeczy – przygotowywania kawy w określony sposób i zawsze w tym samym kubku, chodzenia do sklepu jedną, określoną drogą, nawet jeśli inne są wygodniejsze czy szybsze lub do ubierania się zawsze w określonej kolejności i wielu innych zwykłych czynności.

• Niechęć do zmian i trudność w ich akceptacji – postępowanie zgodnie z określonymi wcześniej schematami to dla osoby z zespołem Aspergera swoisty rytuał, który pozwala jej czuć się bezpiecznie. Dlatego bardzo źle reagują na wszelkie zmiany w ich otoczeniu i mają problemy z dostosowaniem się. Może to dotyczyć dużych rzeczy, jak na przykład przeprowadzka lub zmiana szkoły, ale też tych zupełnie mniejszych – zmiana koloru ścian w pokoju czy stłuczenie ulubionego kubka i konieczność wyboru innego.

• Problemy z podtrzymywaniem kontaktów międzyludzkich – dla osób niezaznajomionych z zespołem Aspergera może się wydawać, że taka osoba nie jest zainteresowana podtrzymywaniem znajomości. Często bywa uważana wręcz za arogancką lub wyniosłą. Wszystko dlatego, że ma problemy z wysyłaniem i odbieraniem komunikatów pozawerbalnych, nie rozumie żartów, ironii czy nie potrafi czytać między wierszami. Często osobom z zespołem Aspergera brakuje też empatii i nie rozumieją, że zdania, które wypowiadają – choć są jak najbardziej prawdziwe – mogą być dla kogoś raniące. Podczas rozmów skupiają się głównie na samym temacie konwersacji, nie wysyłając też żadnych sygnałów, które by świadczyły o tym, że są zainteresowane rozmówcą jako takim – na przykład unikają patrzenia w oczy.

• Problemy z pamięcią proceduralną – osoby z zespołem Aspergera zawsze w pełni skupiają się na wykonywanej czynności, niezależnie od tego jak bardzo jest ona banalna czy często wykonywana. Nie potrafią wykonywać czynności w sposób wyuczony i nieangażujący umysłu.

• Zaburzenia natury percepcyjnej – osoby z zespołem Aspergera mogą często szukać stymulacji wzrokowej, poszukiwać obiektów, które się poruszają, zwracać uwagę na rzeczy w jaskrawych, mocno nasyconych kolorach lub z drugiej strony – szukać rzeczy statystycznych i spokojnych, na których będą mogły skupić wzrok. Mogą też skupiać nadmierną uwagę na szczegółach i mieć trudności ze spojrzeniem na jakąś rzecz szerzej. Podobnie sytuacja wygląda w przypadku dźwięków – takie osoby mogą być nadwrażliwe na hałas, mogą ich też drażnić rzeczy, których inni nie zauważają lub uważają za przyjemne – a więc nie tylko głośna muzyka czy hałas uliczny, ale też śmiech czy zwyczajny gwar rozmów. Z drugiej strony może też im przeszkadzać kompletna cisza, bo potrzebują jakichś dźwięków w tle do stymulacji.

• Brak umiejętności lub chęci do pracy w grupie – osoby z zespołem Aspergera mają problem z nawiązaniem więzi z innymi osobami, nie potrafią też bardzo często zrozumieć ich działań czy pojąć, czego się od nich oczekuje, dlatego nie potrafią poradzić sobie z pracą w grupie i znacznie bardziej wolą pracować samodzielnie. Mogą mieć też poważne trudności z dopasowaniem się do zasad, które panują w obrębie danej grupy.

• Specyficzne zainteresowania – mogą być nawet bardzo wąskie i specjalistyczne – osoby z zespołem Aspergera bardzo często zgłębiają wąskie i specjalistyczne dziedziny wiedzy. Nieważne jakie hobby postanowią uprawiać, czy jaką wiedzę zdobywać – poświęcają się temu zadaniu bez reszty i potrafią o tym rozmawiać bez końca. To wszystko sprawia im dodatkowe trudności w porozumieniu się z innymi ludźmi, którzy nie podzielają ich pasji.

Zespół Aspergera objawy daje bardzo różnorodne, w dodatku często bywają one lekceważone przez otoczenie, dlatego dość nadal jeszcze zdarza się, że dość trudno jest go zdiagnozować w młodym wieku. W przypadku nastolatków bardzo często objawy zespołu Aspergera mylone są z problemami typowymi dla okresu dojrzewania, dlatego bywają bagatelizowane.

Zespół Aspergera – leczenie

Czy można wyleczyć zespół Aspergera? Leczenie nie jest tutaj prawidłowym określeniem, dlatego to pytanie jest postawione z gruntu źle. Zespół Aspergera nie jest chorobą, a jeśli nią nie jest – nie można go wyleczyć. Za to, by ułatwić osobom z zespołem Aspergera, codzienne życie i nawiązywanie kontaktów z innymi ludźmi, prowadzona jest ich terapia. To właśnie dzięki terapii osoby z zespołem Aspergera mogą odnaleźć swoje miejsce w społeczeństwie.

Nie ma jednej, określonej terapii, która jest stosowna w przypadku zespołu Aspergera. Metoda dobierana jest na podstawie indywidualnych ustaleń i predyspozycji osoby z syndromem Aspergera. Często stosowane są łącznie, by odnieść jak najlepsze efekty.

Stosuje się terapię behawioralno-poznawczą, która pozwala na zmianę sposobu myślenia i wypracowaniu lepszych wzorców postępowania w przyszłości. Dzięki niej możliwa jest zmiana na lepsze sposobu myślenia o ludziach i świecie.

Bardzo często osoba z zespołem Aspergera uczestniczy też w treningu umiejętności społecznych, bo właśnie ten obszar sprawia jej najwięcej trudności. Uczy zachowań w określonych sytuacjach społecznych i nawiązywania nowych znajomości. Najczęściej korzystają z niej dzieci i młodzież dotknięte tym problemem.

Prowadzona bywa też terapia behawioralna, to właśnie ona pozwala na zmianę zachowań społecznych z niewłaściwych na te, które są akceptowalne społecznie, dzięki czemu osoba z zespołem Aspergera jest w stanie nauczyć się prawidłowo funkcjonować w danym społeczeństwie.

Artykuł Zespół Aspergera – objawy, przyczyny i leczenie pochodzi z serwisu Poradnia COtam?.