Zaburzenia lękowe u dzieci

Zaburzenia lękowe są jednym z najczęstszych zaburzeń zdrowia psychicznego u dzieci. Objawy mogą obejmować nadmierne zamartwianie się, irracjonalne lęki i trudności w radzeniu sobie ze stresem. Nieleczone, zaburzenia lękowe mogą zakłócać rozwój dziecka i prowadzić do innych problemów ze zdrowiem psychicznym.

Na szczęście istnieją skuteczne metody leczenia zaburzeń lękowych. Rodzice powinni być świadomi oznak i objawów tych zaburzeń i szukać pomocy u wykwalifikowanego terapeuty, jeśli ich dziecko ich doświadcza.

Data publikacji: 27.10.2022
Data aktualizacji: 27.10.2022
Czas czytania: 7 min.

Czym są zaburzenia lękowe?

Lęk jest normalną i niezbędną częścią życia. Jest to emocja, która mówi nam, kiedy jesteśmy w potencjalnym niebezpieczeństwie i musimy podjąć działania. Na przykład, jeśli masz zamiar wejść w ciemną uliczkę, Twój poziom lęku wzrośnie i będziesz bardziej czujny i ostrożny. Jest to zdrowa reakcja, która pomaga uniknąć niebezpiecznych sytuacji.

Lęk to uczucie, które jest aż nazbyt dobrze znane zarówno dzieciom, jak i dorosłym. Każdy ma coś, czego się boi, czy to pająków, wysokości, czy nawet ciemności. Z wiekiem zmieniają się obiekty naszych lęków. Na przykład dzieci do szóstego miesiąca życia mogą bać się głośnych dźwięków lub nagłych ruchów. Te lęki są jednak normalne i nie powinny budzić niepotrzebnego niepokoju.

Do drugiego roku życia dziecko może zacząć odczuwać lęk przed bodźcami słuchowymi, takimi jak grzmoty czy odkurzacz. A do trzeciego roku życia może bać się zwierząt, ciemności, obcych miejsc, a nawet opuszczenia przez bliskich. W okresie przedszkolnym występuje zwykle najwięcej reakcji o charakterze lękowym. Wynika to częściowo z faktu, że dzieci w tym wieku mają rozbudowaną wyobraźnię, która może potęgować ich lęki.

Zaburzenia lękowe mogą dotknąć wszystkich, niezależnie od wieku. Charakteryzują się intensywnym, uporczywym lękiem, który przeszkadza w codziennym funkcjonowaniu. Objawy lęku mogą przejawiać się w myślach, zachowaniu i ciele dziecka. Dziecko może zgłaszać liczne dolegliwości somatyczne, takie jak bóle głowy lub brzucha. Może również podejmować zachowania kompulsywne, takie jak nadmierne mycie rąk lub sprawdzanie zamków w drzwiach. Ponadto dziecko może odczuwać objawy fizyczne, takie jak przyspieszone bicie serca, pocenie się lub drżenie.

Te objawy mogą być wyniszczające i utrudniać dziecku udział w zajęciach szkolnych i społecznych. Jeżeli uważasz, że Twoje dziecko może odczuwać lęk, ważne jest, aby porozmawiać ze specjalistą w dziedzinie zdrowia psychicznego, który może postawić dokładną diagnozę i opracować skuteczny plan leczenia.

Zaburzenia lękowe u dzieci

Zaburzenia lękowe są jednym z najczęstszych zaburzeń psychicznych występujących u dzieci i młodzieży. Szacuje się, że nawet 20% młodych ludzi w pewnym momencie swojego życia doświadczy zaburzeń lękowych. Zaburzenia lękowe mogą mieć znaczący wpływ na życie młodego człowieka, powodując, że nie osiąga on ważnych etapów rozwoju. Objawy lęku mogą również przeszkadzać w zajęciach szkolnych i społecznych. Nieleczone zaburzenia lękowe mogą prowadzić do przewlekłych problemów, takich jak uzależnienia i depresja. Wczesna interwencja jest niezbędna, aby zapewnić młodym ludziom narzędzia potrzebne do radzenia sobie z lękiem i prowadzenia zdrowego, satysfakcjonującego życia. A jakie zaburzenia lękowe u dzieci mogą się pojawić?

Zespół lęku uogólnionego

Uogólnione zaburzenie lękowe charakteryzuje się uporczywym i nadmiernym zamartwianiem się i lękiem, które nie są związane z żadną konkretną sytuacją lub wydarzeniem. Osoby z tym zaburzeniem często martwią się o codzienne sprawy, takie jak sprawy rodzinne, swoje umiejętności lub czy będą w stanie poradzić sobie z wymaganiami codziennego życia.

Może to prowadzić do poczucia zmęczenia, trudności z koncentracją, drażliwości i problemów ze snem. Podczas gdy normalne jest odczuwanie pewnego niepokoju w odpowiedzi na stresujące wydarzenia, osoby, w tym również dzieci zespołem lęku uogólnionego mają trudności z kontrolowaniem swoich zmartwień i przeszkadza im to w codziennym życiu. Leczenie GD zazwyczaj obejmuje terapię psychologiczną i leki. Dzięki leczeniu, większość osób z tym zaburzeniem jest w stanie prowadzić normalne, produktywne życie.

Zespół stresu pourazowego

Wiele osób myśli o PTSD jako o stanie, który dotyka tylko żołnierzy, którzy przeszli przez walkę. Jednak PTSD może w rzeczywistości wynikać z każdego rodzaju traumatycznego wydarzenia. Niezależnie od tego, czy jest to wypadek samochodowy, klęska żywiołowa, czy nawet brutalna napaść, każde doświadczenie, które pozostawia kogoś w poczuciu bezradności i strachu, może wywołać PTSD.

W przypadku dzieci, które przeżyły traumatyczne wydarzenie, skutki mogą być szczególnie długotrwałe. Oprócz utrzymującego się lęku i niepokoju, mogą one mieć również problemy ze snem, trudności z koncentracją i nadpobudliwość. Nieleczone PTSD może mieć głęboki wpływ na każdy aspekt życia dziecka. Jednak dzięki odpowiedniej pomocy i wsparciu dzieci mogą nauczyć się radzić sobie z objawami i prowadzić normalne, szczęśliwe życie.

Lęk separacyjny

Lęk separacyjny jest częstym problemem u małych dzieci i może być normalną częścią rozwoju. Jeżeli jednak Twoje dziecko doświadcza lęku separacyjnego, który jest nadmierny lub nieadekwatny do wieku, może to świadczyć o zaburzeniu lęku separacyjnego (SAD).

SAD charakteryzuje się skrajnym lękiem lub obawą przed rozłąką z bliskimi, do tego stopnia, że przeszkadza w codziennym życiu. Dzieci z SAD mogą odmawiać chodzenia do szkoły lub udziału w zajęciach, mieć trudności z samodzielnym zasypianiem lub odczuwać objawy fizyczne, takie jak bóle brzucha i głowy. Jeżeli obawiasz się, że dziecko może mieć SAD, należy koniecznie porozmawiać z lekarzem. Dzięki leczeniu u większości dzieci z SAD następuje znaczna poprawa.

Zespół lęku napadowego

Zespół lęku napadowego, znany również jako zaburzenie paniczne, to stan, który dotyka 0,5-5% dzieci i młodzieży. Znacznie częściej występuje w okresie dojrzewania i częściej dotyka dziewcząt. Zaburzenie to charakteryzuje się nawracającymi atakami paniki.

Ataki paniki to nagłe okresy intensywnego strachu lub niepokoju, które mogą obejmować objawy fizyczne, takie jak przyspieszone bicie serca, duszności lub zawroty głowy. Chociaż ataki paniki mogą być przerażające, nie są niebezpieczne i nie trwają długo. Mogą one jednak bardzo przeszkadzać w codziennym życiu.

Dla dzieci, atak paniki może być bardzo przerażającym doświadczeniem. Nie tylko czują się one pozbawione kontroli i nie mogą oddychać, ale mogą również martwić się, że atak nastąpi w miejscu publicznym. Ten strach może prowadzić do agorafobii, która jest stanem powodującym, że ludzie unikają miejsc publicznych.

Osoby z zaburzeniem panicznym często martwią się, że będą miały kolejny atak i mogą unikać sytuacji, w których czują się niekomfortowo. W rezultacie, stan ten może mieć znaczący wpływ na szkołę, pracę i życie społeczne. Jeśli uważasz, że Twoje dziecko może doświadczać ataków paniki, ważne jest, aby porozmawiać z lekarzem lub specjalistą od zdrowia psychicznego. Przy odpowiednim leczeniu, większość osób z zaburzeniem paniki może nauczyć się zarządzać swoimi objawami i żyć pełnią życia.

Zaburzenie obsesyjno–kompulsywne

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne jest zaburzeniem lękowym, które może być niezwykle osłabiające dla osób cierpiących. OCD charakteryzuje się obsesjami, czyli natrętnymi myślami lub wyobrażeniami, których trudno się pozbyć i którymi trudno zarządzać. W celu poradzenia sobie z natręctwami, osoby cierpiące na OCD często podejmują specjalistyczne działania, zwane kompulsjami.

Niestety, kompulsje często służą jedynie wzmocnieniu natręctw, tworząc błędne koło, z którego bardzo trudno się uwolnić. OCD może mieć głęboki wpływ na każdy aspekt życia osoby cierpiącej na to zaburzenie, co sprawia, że w przypadku wystąpienia objawów tego zaburzenia u osoby lub dziecka konieczne jest zwrócenie się o profesjonalną pomoc. Na szczęście, z leczenia, to jest możliwe, aby zarządzać OCD i prowadzić normalne, zdrowe życie.

Fobia społeczna

To zupełnie normalne, że dzieci od czasu do czasu czują się nieśmiałe lub nerwowe w sytuacjach społecznych. Jednak niektóre dzieci mogą zmagać się z lękiem społecznym lub fobią społeczną, która jest bardziej trwałym i intensywnym lękiem przed sytuacjami społecznymi.

Jeśli Twoje dziecko boi się przebywać w otoczeniu innych ludzi, ma trudności z nawiązywaniem przyjaźni lub czuje się fizycznie źle w sytuacjach społecznych, może mieć do czynienia z fobią społeczną. Niektóre dzieci z fobią społeczną mogą również odczuwać lęk w innych obszarach, takich jak wyniki w szkole lub spanie poza domem.

Chociaż lęk społeczny może być trudny do pokonania, istnieje kilka dostępnych opcji leczenia. Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) jest jedną z powszechnych form leczenia, która może pomóc dzieciom w nauce radzenia sobie z lękiem. Z pomocą terapeuty, CBT może nauczyć dzieci zdrowych sposobów myślenia i zachowania, aby zmniejszyć ich strach i niepokój. Jeśli Twoje dziecko zmaga się z lękiem społecznym, nie wahaj się sięgnąć po pomoc. Istnieje wiele dostępnych źródeł, które pomogą Tobie i Twojemu dziecku przejść przez ten trudny czas.

Fobia szkolna

Wiele dzieci odczuwa niepokój lub strach przed pójściem do szkoły. Dla niektórych jest to normalna część rozpoczęcia nowego roku szkolnego i przystosowania się do nowej klasy. Dla innych jednak, strach może być bardziej intensywny i długotrwały, powodując, że opuszczają dni lub tygodnie szkoły.

Stan ten znany jest jako fobia szkolna. Fobia szkolna może mieć wiele przyczyn, w tym lęk separacyjny, zastraszanie lub strach przed niepowodzeniem w nauce. W niektórych przypadkach może być wywołana przez traumatyczne wydarzenie, takie jak klęska żywiołowa lub śmierć kolegi z klasy. Objawy fobii szkolnej obejmują trudności ze snem, koszmary, bóle brzucha i zawroty głowy. Leczenie zazwyczaj obejmuje doradztwo i wsparcie ze strony rodziców i nauczycieli. Z pomocą, większość dzieci jest w stanie pokonać swój strach i wrócić do szkoły.

Fobie specyficzne

Fobie to rodzaj zaburzeń lękowych, które mogą rozwinąć się u dzieci, powodując u nich uczucie skrajnego strachu lub paniki w określonych sytuacjach. Do najczęstszych fobii, których doświadczają dzieci, należą lęki przed zwierzętami (takimi jak psy, węże lub pająki), wysokością, ciemnymi miejscami i burzami. Jednak dzieci mogą mieć również bardziej nietypowe fobie, takie jak strach przed klaunami, duchami czy krwią.

W większości przypadków fobie rozwijają się, gdy dziecko miało negatywne doświadczenia lub było narażone na coś, co jest postrzegane jako niebezpieczne. Na przykład, dziecko, które spadło z huśtawki może rozwinąć lęk wysokości. Dzieci z fobiami często starają się unikać rzeczy, które wywołują ich lęk. Przykładowo, dziecko z lękiem przed psami może odmówić wyjścia na zewnątrz lub unikać miejsc, w których mogłoby zobaczyć psa.

W niektórych przypadkach jednak fobia może stać się tak poważna, że zakłóca codzienne życie dziecka. Jeśli Twoje dziecko wykazuje objawy fobii, ważne jest, aby szukać profesjonalnej pomocy. Terapeuta może nauczyć dziecko umiejętności radzenia sobie z problemami i pomóc mu w stopniowej konfrontacji z lękiem. Dzięki leczeniu, większość dzieci jest w stanie pokonać swoją fobię i prowadzić normalne życie.

Przyczyny zaburzeń lękowych u dzieci

Choć przyczyny zaburzeń lękowych u dzieci mogą być różne, istnieją pewne wspólne czynniki, które mogą przyczynić się do powstania tego stanu. Jedną z głównych przyczyn jest genetyczna skłonność do przeżywania intensywniejszych emocji.

Często dzieci, które cierpią z powodu zaburzeń lękowych, mają w rodzinie kogoś, na przykład rodzica, który też się zmaga z tego typu problemem. Dodatkowo, niestabilne lub pełne konfliktów życie domowe może być głównym źródłem lęku dla dzieci. Jeśli dziecko nie czuje się bezpiecznie we własnym domu, jest bardziej prawdopodobne, że doświadczy niepokoju i strachu.

Nie jest tajemnicą, że style wychowawcze mogą mieć ogromny wpływ na rozwój dziecka. Podczas gdy wszyscy rodzice chcą dla swoich dzieci jak najlepiej, czasami wysiłki podejmowane w dobrych intencjach mogą okazać się nieskuteczne. W szczególności nadopiekuńczość, nadmierna krytyka lub nadmierna kontrola mogą prowadzić do zaburzeń lękowych u dzieci.

Dzieci, które są stale chronione przed doświadczaniem jakichkolwiek przeciwności, często mają trudności z radzeniem sobie z wyzwaniami prawdziwego życia. Kiedy w końcu napotkają niepowodzenia lub trudności, mogą czuć się źle przygotowane i przytłoczone. Podobnie dzieci, które są nieustannie krytykowane lub kontrolowane, mogą również rozwinąć zaburzenia lękowe. Mogą mieć poczucie, że nigdy nie są wystarczająco dobre i że nigdy nie zadowolą swoich rodziców, co prowadzi do poczucia nieadekwatności i niepewności.

Na szczęście są rzeczy, które rodzice mogą zrobić, aby zapobiec tym problemom. Dobrym początkiem jest zachęcanie do niezależności i samodzielności od najmłodszych lat. Ważne jest również pozwalanie dzieciom na popełnianie błędów i uczenie się na nich. I wreszcie, wyrażanie ciepła i wsparcia zamiast krytyki przejdzie długą drogę do stworzenia zdrowego środowiska domowego.

Dzieci z zaburzeniami lękowymi często mają trudności z radzeniem sobie ze zmianami. Dla nich każda nowa sytuacja niesie ze sobą pewną dozę niepewności i strachu. To może utrudniać im radzenie sobie z rutynowymi zmianami, takimi jak rozpoczęcie przedszkola czy zmiana szkoły. Nawet pozornie niewielkie zmiany, takie jak przeniesienie do nowej klasy czy zmiana nauczyciela, mogą być stresujące dla dzieci z zaburzeniami lękowymi.

W związku z tym mogą one próbować unikać sytuacji, które wiążą się ze zmianą. W ciężkich przypadkach to unikanie może znacząco zakłócić zdolność dziecka do funkcjonowania w szkole i w innych dziedzinach życia.

Wreszcie, wyuczone zachowanie może być również przyczyną lęku u dzieci. Jeśli dziecko obserwuje osoby wokół nich reagujące na sytuacje z nadmiernym lękiem, może zacząć naśladować to zachowanie. Ostatecznie, przyczyny lęku u dzieci mogą być zarówno środowiskowe, jak i genetyczne. Dzięki lepszemu zrozumieniu przyczyn tego stanu, możemy pomóc większej liczbie dzieci znaleźć sposoby radzenia sobie z lękiem.

Diagnostyka zaburzeń lękowych u dzieci

Kiedy dziecko po raz pierwszy trafia do lekarza lub psychologa z objawami lęku, ważne jest, aby uzyskać dokładny wywiad zarówno od dziecka, jak i jego opiekunów. Pomoże to wykluczyć wszelkie medyczne przyczyny objawów, a także dostarczy cennych informacji o tym, jak długo dziecko doświadcza lęku i co go wyzwala. Kolejnym krokiem jest badanie psychiatryczne dziecka, które może pomóc w określeniu, na jaki typ zaburzeń lękowych cierpi. Wreszcie, różne kwestionariusze i skale mogą być stosowane w celu określenia nasilenia zaburzenia i jak to wpływa na życie dziecka. Biorąc pod uwagę wszystkie te czynniki, lekarz lub psycholog może postawić dokładną diagnozę i opracować odpowiedni plan leczenia.

Stany lękowe z towarzyszącymi objawami somatycznymi mogą wystąpić w wyniku nadmiernego spożycia kawy lub napojów energetycznych. Występują również po odstawieniu substancji psychoaktywnych. Substancja psychoaktywna to substancja chemiczna, która zmienia nastrój lub zachowanie. Niektóre przykłady substancji psychoaktywnych to alkohol, kofeina i narkotyki. Dlatego lekarz może zapytać dziecko podczas wizyty, czy czegoś nie brało lub nie zostało czymś poczęstowane.

Kiedy pacjenci przychodzą do lekarza z lękiem, ważne jest, aby wykluczyć wszelkie leżące u podstaw zaburzenia somatyczne. Podczas gdy lęk może być objawem zaburzeń takich jak choroby serca lub problemy z tarczycą, może być również spowodowany przez bardziej prozaiczne kwestie, takie jak brak snu lub przewlekły stres. Aby prawidłowo zdiagnozować lęk, lekarz weźmie pełny wywiad medyczny i przeprowadzi badanie fizyczne. Może również zlecić badania, aby sprawdzić, czy nie ma żadnych podstawowych problemów zdrowotnych. Po wykluczeniu wszelkich somatycznych przyczyn lęku, lekarz może skupić się na leczeniu samego lęku.

Leczenie zaburzeń lękowych u dzieci

Podczas gdy leki są często stosowane w leczeniu zaburzeń lękowych u dorosłych, psychoterapia jest podstawowym sposobem leczenia dzieci i młodzieży. Wynika to z faktu, że zaburzenia lękowe u młodych ludzi są często sytuacyjne, a leki mogą mieć negatywne skutki uboczne dla rozwijających się mózgów.

W przeciwieństwie do tego, psychoterapia pomaga dzieciom i młodzieży w identyfikacji i zarządzaniu myślami i zachowaniami, które przyczyniają się do ich lęku. Dzięki regularnym sesjom z terapeutą dzieci i nastolatki mogą nauczyć się zdrowych mechanizmów radzenia sobie i rozwinąć umiejętności potrzebne do zmniejszenia lęku. W wielu przypadkach leczenie to jest tak skuteczne, że dzieci i młodzież są w stanie całkowicie zaprzestać przyjmowania leków. W rezultacie, psychoterapia jest zazwyczaj pierwszą linią leczenia zaburzeń lękowych u młodych ludzi.

Terapia poznawczo-behawioralna jest rodzajem psychoterapii, która pomaga dzieciom i młodzieży w identyfikacji i zarządzaniu myślami i zachowaniami, które przyczyniają się do powstawania lęku. Terapia ta jest bardzo skuteczną metodą leczenia zaburzeń lękowych, a badania wykazały, że może być szczególnie pomocna w leczeniu dzieci i młodzieży.

Terapia poznawczo-behawioralna uczy dzieci i młodzież jak rozpoznawać i zarządzać myślami, emocjami i zachowaniami, które przyczyniają się do powstawania lęku. Pomaga im również rozwinąć zdrowe umiejętności radzenia sobie oraz lepiej zrozumieć, w jaki sposób ich myśli i zachowania wpływają na poziom lęku.

Ponadto pomaga dzieciom i młodzieży stopniowo wystawiać się na działanie swoich lęków w bezpiecznym i kontrolowanym środowisku. Dzięki terapii ekspozycyjnej dzieci uczą się, że ich lęki nie są tak intensywne lub tak niebezpieczne, jak im się wydaje. W rezultacie są w stanie lepiej radzić sobie z lękiem w codziennych sytuacjach.

Jeśli Twoje dziecko zmaga się z lękiem społecznym, możesz rozważyć terapię grupową. Terapia grupowa jest bardzo polecana przez specjalistów od zdrowia psychicznego, ponieważ może zapewnić istotne wsparcie i wskazówki dla dzieci, które zmagają się z lękami. Podczas terapii grupowej dzieci uczą się, jak wyrażać siebie otwarcie i szczerze, bez obawy przed oceną lub odrzuceniem. Mogą też dzielić się swoimi doświadczeniami z innymi dziećmi, które przechodzą przez podobne problemy. W rezultacie poczują się mniej samotne i będą miały większe wsparcie. Ponadto, nauczą się cennych umiejętności radzenia sobie z problemami, które będą mogły wykorzystać w codziennym życiu.

Trening asertywności i trening umiejętności społecznych również może być pomocny w leczeniu fobii społecznej. Te rodzaje terapii mogą pomóc osobom z fobią społeczną nauczyć się, jak mówić za siebie, wyznaczać granice i radzić sobie z konfliktem. Z praktyką, mogą zacząć czuć się bardziej komfortowo w sytuacjach społecznych i mniej niespokojny o to, co inni myślą o nich. szkolenia asertywności i szkolenia umiejętności społecznych mogą być cennymi narzędziami w pomaganiu dzieciom z fobią społeczną żyć pełniejsze, bardziej przyjemne życie.

Terapia rodzinna jest ważnym czynnikiem wspierającym dzieci. Umożliwia dostrzeżenie “lękowych wzorców myślenia” u innych członków rodziny i pracę nad ich zmianą, co w pozytywny sposób przekłada się na atmosferę domową. Ta forma terapii jest również pomocna w rozwiązywaniu konfliktów i napięć w rodzinie. Ponadto terapia rodzinna może pomóc rodzinom nauczyć się nowych sposobów komunikowania się i odnoszenia do siebie. Może to być bezcenne doświadczenie dla rodzin, które zmagają się z trudnymi problemami. Ostatecznie, terapia rodzinna może być ważnym narzędziem dla rodzin, które chcą poprawić swoje relacje i stworzyć bardziej pozytywne środowisko domowe.

Ważna jest psychoedukacja dziecka i jego opiekunów na temat zaburzeń lękowych. Oznacza to dostarczenie im informacji na temat przyczyn, objawów i leczenia zaburzeń lękowych. Psychoedukacja dziecka i opiekunów może pomóc dziecku zrozumieć jego lęk, a opiekunom zapewnić wsparcie i pomoc. Psychoedukacja może również pomóc w zmniejszeniu stygmatyzacji związanej z chorobami psychicznymi i może pomóc w poprawie dostępu do leczenia.

Istnieje wiele różnych zasobów dostępnych w Internecie, a także istnieje wiele książek, które mogą być pomocne. Ostatecznie, to do dziecka i opiekuna zdecydować, co informacje są najbardziej pomocne, ale psychoedukacja może być cenną częścią leczenia zaburzeń lękowych.

Jeśli podoba Ci się ten artykuł, udostępnij go swoim znajomym.
5/5 - (3 głos)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *