Terapia psychodynamiczna – śladami pacjenta

Istnieje wiele rodzajów psychoterapii. Każda ma inne założenia, cele i metody ich osiągania. Jedną z bardziej efektywnych jest psychoterapia psychodynamiczna. W ostatnich latach opublikowano wiele badań naukowych, które potwierdzają jej skuteczność, dlatego warto się dowiedzieć na czym polega terapia psychodynamiczna, jakie metody wykorzystuje i  jak może nam skutecznie pomóc psychoterapia której korzenie wywodzą się z najstarszej psychoanalizy Zygmunta Freuda.

Psychoanalityczne korzenie

Psychoterapia psychodynamiczna wywodzi się z psychoanalizy i stanowi jej połączenie z najnowszymi osiągnięciami psychiatrii. Dlaczego psychodynamiczna? Ponieważ polega na badaniu dynamizmów pacjenta – jego uczuć, myśli, reakcji werbalnych i niewerbalnych w relacjach z innymi.

Jednym z ważniejszych założeń tego podejścia jest refleksja nad nieświadomością. Psychika człowieka to nie tylko świadome i racjonalne reakcje i zachowania. Żeby zrozumieć co przeżywa pacjent trzeba zajrzeć głębiej – do podświadomych dążeń, nieuświadomionych konfliktów, pragnień i potrzeb. Jak dotrzeć aż tak głęboko? To rola specjalisty, który rozumie, że nieświadomość może się przejawiać w czynnościach omyłkowych, przejęzyczeniach albo marzeniach sennych i wie, jak tę wiedzę skutecznie wykorzystać.

Terapeuta w drodze za pacjentem – terapia psychodynamiczna w praktyce

W terapii psychodynamicznej ważna jest relacja, która się tworzy między pacjentem i terapeutą – jej analiza stanowi narzędzie zmiany.

Pacjent musi się czuć swobodnie: mówi o swoich trudnościach, kłopotach, o swoim przeżywaniu, uczuciach i myślach związanych z sytuacjami problemowymi. Cenzura w tym wypadku nie istnieje. Pacjent mówi, mówi i jeszcze raz mówi. Zawsze otwarcie i szczerze. Psychoterapeuta słucha. Robi to uważnie, próbuje zrozumieć na czym polega problem pacjenta, wychwycić konfliktowe obszary i w dalszej terapii nad nimi pracować.

Terapeuta i pacjent są współodpowiedzialni za kształt ich relacji, wspólnie też pracują nad wyłaniającymi się w czasie terapii problemami. Jednak to nie terapeuta narzuca kierunek ani nawet tempo wspólnego marszu. Podąża raczej za pacjentem i za wątkami, które on sam przed nim odkryje – za jego tokiem myślenia. Nie sugeruje, nie doradza. Chce jedynie poznać jego punkt widzenia i jego sposoby radzenia sobie z trudnościami. Krok po kroku idzie za pacjentem wydeptaną przez niego ścieżką, która prowadzi do wspólnej analizy jego przeżyć w kontekście całej życiowej historii oraz terapeutycznej relacji.

Związki, relacje, subiektywizmy – jak działa terapia psychodynamiczna

Analiza, jakiej wspólnie dokonują, jest dosyć obszerna – nie zawęża się do aktualnych życiowych przeżyć, ale obejmuje też relacje z przeszłości oraz relację terapeutyczną. Tak szerokie spojrzenie pozwala osiągnąć cel – dostrzec wewnętrzne relacje tworzone przez pacjenta, które przekładają się na relacje, jakie buduje w realnym świecie.

Każdy człowiek widzi i odczuwa różne wydarzenia w bardzo indywidualny sposób. Na jego spojrzenie zwykle nakładają się mechanizmy obronne, których on sam nie jest świadomy – mechanizmy, które chronią go przed dochodzeniem do świadomości zagrażających treści. Służą one obronie przed nieświadomymi pragnieniami seksualnymi, agresywnymi reakcjami, pomagają zachować poczucie własnej wartości w obliczu wstydu, zapewniają poczucie bezpieczeństwa. Pozwalają poradzić sobie z nierozwiązanymi konfliktami, które dotyczą relacji z przeszłości albo aktualnych relacji z ludźmi, których kochamy.

Jak wiedzę tę wykorzystuje się w terapii psychodynamicznej? Dla terapeuty ważny jest subiektywny świat przeżyć pacjenta i właśnie tę sferę stara się poznać. Nie jest sędzią orzekającym winę w określonym konflikcie. Nie rozstrzyga nawet, jak było naprawdę, co się wydarzyło i dlaczego. Chce raczej zrozumieć, jak tę sytuację przeżywa pacjent, wejść w jego subiektywny świat, zobaczyć to, co się stało jego oczami, nawet jeśli są zamglone przez mechanizmy obronne.

Specjalista jest w stanie ocenić, czy terapia psychodynamiczna sprawdzi się u jego pacjenta. Na pierwszym etapie diagnozy ocenia, jaki poziom organizacji osobowości uwidacznia się u danego człowieka i jak człowiek funkcjonuje (poziom neurotyczny, wyższy czy niższy borderline, psychotyczny).

Terapia psychodynamiczna – dla kogo?

Kiedy najczęściej zalecany jest ten rodzaj terapii? Może ona pomóc w wielu wypadkach: przy zaburzeniach osobowości, zaburzeniach lękowych i depresyjnych, w kryzysach, trudnościach z utrzymywaniem stałych relacji i problemach z poczuciem własnej wartości. Może się okazać skutecznym narzędziem również w przypadku anoreksji, przy czym w momencie dużego wyniszczenia organizmu w pierwszej kolejności niezbędna jest hospitalizacja, a terapia psychodynamiczna może być stosowana po ustąpieniu zagrożenia życia. Również pacjenci psychotyczni mogą skorzystać z tego rodzaju terapii. Jest ona wtedy łączona z leczeniem szpitalnym i farmakologicznym i ma dla niego znaczenie wspierające.

A co z uzależnionymi? Muszą oni najpierw przejść terapię uzależnień i przynajmniej kilka miesięcy nie spożywać alkoholu. Po osiągnięciu tego celu terapia psychodynamiczna, czasem łączona z uczestniczeniem w grupach Anonimowych Alkoholików, może być również dla tych pacjentów skuteczną pomocą w radzeniu sobie z problemami, które mogłyby ich zaprowadzić z powrotem na ścieżkę niekontrolowanego picia.

Terapia psychodynamiczna skuteczność

Psychoterapia psychodynamiczna ma więc szerokie zastosowanie. Może przybrać formę krótkotrwałą, jeśli problem pacjenta ogranicza się do jednego problemu, przykładowo relacji z mężem czy z przyjacielem. Czasem jednak trwa wiele lat, szczególnie kiedy człowiek ma problemy w kilku dziedzinach życia. Jedno nie ulega wątpliwości – jest bardzo skuteczna, a korzyści jakie przynosi są długofalowe i oddziałują pozytywnie nawet wiele lat po zakończeniu terapii.

Udostępnij: