ADHD u dzieci

ADHD (ang. attention deficit hyperactivity disorder) to coraz częściej omawiane w kontekście dzieci zaburzenie. Popularnie mówi się, że objawia się szeroko pojętą „nadpobudliwością”. W naszym języku niestety często nadużywa się nazwy ADHD w kontekście ruchliwości dzieci związanej z ich prawidłowym rozwojem, a wynikającej między innymi z ich różnorodnego temperamentu.

Co to jest ADHD?

ADHD to zaburzenie mające swój początek we wczesnym dzieciństwie. Mówi się, że obejmuje trzy grupy objawów: nadmierną ruchliwość, zaburzenia koncentracji uwagi oraz nadmierną impulsywność.

ADHD, czyli inaczej zespół nadpobudliwości psychoruchowej, najczęściej ujawnia się przed ukończeniem przez dziecko 5. roku życia. Pierwsze objawy mogą obejmować trudności z utrzymaniem przez dziecko wykonywanej aktywności, szybkie nudzenie się nowymi zajęciami lub zabawkami, a także wykonywaniem na raz wielu czynności i nie kończeniem żadnej z nich. Jak pokazują statystyki, zespół nadpobudliwości psychoruchowej dotyczy pomiędzy 4% a 8% dzieci w wieku wczesnoszkolnym. Częściej występuje u chłopców.

Najczęściej jest tak, że rodzice czy opiekunowie potrafią zaobserwować nietypowe zachowanie dziecka. Domyślają się, że być może oznacza to, że coś się dzieje i należy w jakiś sposób zareagować. Często jednak trudno jest im określić, czy to problematyczne zachowanie ich podopiecznego jest objawem jakiegoś zaburzenia, w tym właśnie ADHD, czy jedynie pewną formą buntu, nie słuchania się, złego, niegrzecznego zachowania. Oczywiście żaden rodzic nie chce myśleć, że jego dziecko jest chore. Woli więc usprawiedliwiać jego zachowanie niedojrzałością, temperamentem. Często więc może dochodzić przez to do sytuacji, w której dziecko jest karane za swoje zachowanie, pomimo, iż ukarane zostać nie powinno. Jeśli niesłusznie ocenimy stan zdrowia naszego dziecka i będzie próbować samodzielnie zaradzić jego „niegrzeczności”, możemy mu jedynie bardziej zaszkodzić, bowiem w przypadku zespołu nadpobudliwości psychoruchowej, system kar oraz nagród nie pomoże.

ADHD – przyczyny

Wystąpienie zespołu nadpobudliwości psychoruchowej nie ma swojego specjalnego miejsca w organizmie człowieka czy w jego mózgu bądź DNA. Może na nie wpłynąć kilka czynników. Kilka z nich to:

  • urazy płodu, które miały miejsce w trakcie ciąży;
  • mała waga urodzeniowa dziecka;
  • predyspozycje genetyczne;
  • mała aktywność dopaminy w strukturach korowych mózgu;
  • niedotlenienie dziecka podczas porodu;
  • zatrucie metalami ciężkimi;
  • uszkodzenie centralnego układu nerwowego;
  • niewłaściwe zachowanie się kobiety w ciąży – między innymi palenie papierosów oraz spożywanie alkoholu;
  • przyjmowanie przez ciężarną kobietę substancji psychoaktywnych.

ADHD – objawy

Podstawowymi (czyli jednocześnie najczęściej spotykanymi) objawami ADHD są szeroko rozumiane zaburzenia uwagi i koncentracji. Objawiają się one między innymi trudnościami w skupieniu się, niemożnością wykonywania kilku czynności naraz, problemami z słuchaniem innych, ciągłym roztargnieniem oraz kłopotami z pamięcią.

Obok nich, często wymienia się także takie objawy ADHD, jak:

  • problemy z wykonywaniem zaplanowanych czynności;
  • częste gubienie przedmiotów;
  • unikanie wykonywania czynności wymagających zaangażowania;
  • porywczość;
  • podejmowanie ryzykownych działań bez uwzględniania ich możliwych konsekwencji;
  • stałe próby zwrócenia na siebie uwagi;
  • działanie przed pomyśleniem, czy to co chcę zrobić jest dobrym pomysłem;
  • zaburzone umiejętności społeczne;
  • Niemożność „usiedzenia” w jednym miejscu.

Według badaczy prawie 70 procent dzieci cierpiących na ADHD cierpi także na inne, związane z nim zaburzenie. Taką dodatkową dolegliwością na tle psychicznym jest najczęściej dysleksja a także niezwykle często współwystępujące z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej zaburzenia lękowe.

ADHD – diagnoza i leczenie

Aby można było postawić właściwą diagnozę, do rozpoznania niezbędna jest współpraca kilku specjalistów, czyli psychologa, psychiatry, pediatry, a czasem dodatkowo i neurologa. Niezwykle istotne jest przeprowadzenie dokładnego, skrupulatnego wywiadu z rodzicami. To właśnie podczas niego specjalista uzyskuje informacje dotyczące codziennego funkcjonowania dziecka w różnych środowiskach (domowym, szkolnym, podwórkowym).

W trakcie wizyty diagnostycznej specjalista wykonuje zestandaryzowane, przebadane, profesjonalne testy psychologiczne, które mają na celu między innymi ocenę intelektualną dziecka, a także jego umiejętności zapamiętywania czy też koncentracji. Ocenie podlega także sprawność ruchowa oraz koordynacja, między innymi celem wykluczenia innych schorzeń, które mogą dawać podobne objawy.

Jeśli dostaniemy diagnozę, należy bez wątpliwości podjąć terapię. Schemat terapii ADHD dla każdego dziecka przygotowywany jest indywidualnie, mając na celu jak najlepszą pomoc w funkcjonowaniu dziecka. Podczas tworzenia terapii uwzględnia się między innymi wiek dziecka, jego ogólny stanu zdrowia, a także przejawiane problemy i trudności oraz ich stopień. W program leczenia może wchodzić obok podstawowej psychoterapii także terapia dziecka w grupie rówieśniczej, terapia rodzinna oraz zajęcia psychoedukacyjne, w skrajnych przypadkach także leczenie farmakologiczne.

Pamiętajmy!

Każde nieleczone zaburzenie niesie ze sobą wysokie ryzyko powikłań natury zdrowotnej a także emocjonalnej. Tak samo jest w przypadku ADHD. Różnica jest jednak taka, że przy zespole nadpobudliwości psychoruchowej mówimy o dziecku, które potrzebuje pomocy. Samo nie jest świadome problemów, z którymi się boryka i nie będzie w stanie samodzielnie zapewnić sobie pomocy, której potrzebuje.

Dziecko z ADHD pozostawione samo sobie będzie najprawdopodobniej miało kłopoty w szkole i osiągnie wyniki znacznie niższe od tych, które mogłoby osiągnąć przy specjalistycznej pomocy i ułożonym pod jego możliwości sposobie nauczania.

Nieleczone ADHD niesie za sobą konsekwencje w życiu dorosłym. Dorośli z nieleczonym zaburzeniem znacznie częściej doświadczają problemów w życiu zarówno zawodowym jak i prywatnym. Często są także bardziej skłonni do sięgania po używki oraz angażowania się w sytuacje ryzykowne.

Warto więc za w czasu zareagować i zapewnić dziecku odpowiednią pomoc, dzięki czemu będzie ono miało możliwość funkcjonować w społeczeństwie w sposób nieodbiegający od normy.

Udostępnij: